Wirus HPV – czy można uchronić się przed zarażeniem?Wirus HPV – czy można uchronić się przed zarażeniem?

HPV, czyli wirus bro­daw­cza­ka ludzkiego (Human Papil­lo­ma Virus) to wirus należą­cy do rodziny Papil­lo­mawirusów. Jego poszczególne odmi­any mogą przy­czy­ni­ać się do roz­wo­ju wielu groźnych chorób nowot­worowych. Sza­cu­je się, że nawet połowa pop­u­lacji ludzkiej może mieć w ciągu życia do czynienia z tym niebez­piecznym wirusem. Stanowi on równie duże zagroże­nie dla kobi­et, jak i dla mężczyzn.

Ponad 100 odmian HPV

Ist­nieje pon­ad 100 różnych odmi­an HPV. Wśród nich wyróż­nia się typy niskiego oraz wysok­iego ryzy­ka, przy czym te drugie mają charak­ter onko­gen­ny (rakotwór­czy).

Do grupy niskiego ryzy­ka zal­iczane są HPV1 i HPV2. Wywołu­ją one kurza­j­ki oraz bro­daw­ki rąk i stóp. W tym gronie zna­j­du­ją się również wybrane typy HPV przenos­zone drogą płciową, a są nimi m.in. HPV 6, 11, 42, 43, 44. Zakaże­nie tą odmi­aną może wywołać u chorego łagodne zmi­any np. kłykciny kończyste, zwane inaczej bro­dawka­mi płciowy­mi.

Obec­ność wirusa HPV wysok­iego ryzy­ka jest główną przy­czyną raka szyj­ki maci­cy, ale też innych nowot­worów układu moc­zowo-płciowego, a więc m.in. raka odby­tu, penisa i pochwy. Nieste­ty na tym się nie kończy… Do innych chorób spowodowanych zakaże­niem zal­icza się również raka jamy ust­nej, krtani oraz gardła, za które odpowiedzialne są w tym przy­pad­ku najczęś­ciej HPV 21, 22 oraz 23.

Drogi zarażenia

Wirus bro­daw­cza­ka ludzkiego przenosi się na kil­ka sposobów:

  • Poprzez kon­takt z naskórkiem – w ten sposób rozprzestrzeni­a­ją się np. kurza­j­ki
  • Drogą płciową – w ten sposób przenos­zone są zarówno wirusy wywołu­jące łagodne zmi­any np. wspom­ni­ane kłykciny kończyste, jak i wirusy sprzy­ja­jące roz­wo­jowi chorób nowot­worowych
  • Pod­czas poro­du – wirus prze­dosta­je się wów­czas z mat­ki na dziecko
  • Autoin­fekc­ja – wirus prze­dosta­je się z jed­nego miejs­ca na ciele w inne, np. z rąk na narządy płciowe

Na zakaże­nie wirusem bro­daw­cza­ka ludzkiego narażona jest prak­ty­cznie każ­da oso­ba akty­w­na sek­su­al­nie, nieza­leżnie od rodza­ju prefer­owanego typu kon­tak­tu sek­su­al­nego. Ist­nieje jed­nak kil­ka czyn­ników, które dodatkowo mogą zwięk­szać praw­dopodobieńst­wo zaraże­nia, a są nimi:

  • Duża licz­ba part­nerów sek­su­al­nych
  • Wczesne rozpoczę­cie współży­cia
  • Nieprzestrze­ganie higieny oso­bis­tej
  • Nieuży­wanie prez­er­watyw

Ryzyko zakaże­nia zwięk­sza się także w przy­pad­ku osób zaży­wa­ją­cych przez dłuższy czas środ­ki hor­mon­alne, palaczy oraz kobi­et po dużej licz­bie prze­by­tych porodów.

Czy da się uchronić przed zarażeniem wirusem HPV?

Nie da się całkowicie zabez­pieczyć przed wirusem HPV. Moż­na jed­nak w znacznym stop­niu ograniczyć ryzyko infekcji, poprzez stosowanie prez­er­watyw i ogranicze­nie licz­by part­nerów sek­su­al­nych (współży­cie wyłącznie z zau­fanym part­nerem). W tym przy­pad­ku niezwyk­le waż­na jest również odpowied­nia pro­fi­lak­ty­ka, a więc reg­u­larne wiz­y­ty u ginekolo­ga oraz bada­nia cyto­log­iczne. Infekc­ja wiru­sowa bard­zo częs­to ustępu­je samoist­nie, a jest to wynikiem dzi­ałal­noś­ci układu odpornoś­ciowego. Wielu pac­jen­tów ze wzglę­du na brak wyraźnych objawów nie jest nawet świadomych zaraże­nia. Nieste­ty raz prze­by­ta infekc­ja nie daje gwarancji, że nie złapiemy jej znowu. Jest to powód, dla którego tak waż­na jest wspom­ni­ana wyżej pro­fi­lak­ty­ka i odpowied­nie zachowa­nia sek­su­alne.

Test DNA na obecność HPV

W Polsce od kilku lat pac­jen­ci mogą wykon­ać bada­nia gene­ty­czne, które umożli­wia­ją jed­noz­naczne stwierdze­nie obec­noś­ci wirusa, wraz z jego odmi­aną. Stan­dar­d­owym źródłem mate­ri­ału do tes­tu DNA na HPV jest u kobi­et wymaz z szyj­ki maci­cy, nato­mi­ast u mężczyzn wymaz z cew­ki moc­zowej. W obu przy­pad­kach poboru próbek powinien dokon­ać doświad­c­zony per­son­el medy­czny, a więc ginekolog lub urolog. Ist­nieje możli­wość pobra­nia wymazów samodziel­nie, wiąże się to jed­nak z dużym ryzykiem niepowodzenia. Na wynik tes­tu czeka się ok. 10 dni roboczych. Zaletą tes­tu jest nie tylko możli­wość ziden­ty­fikowa­nia wirusa, ale też określe­nia jego onko­gen­nego lub nieonko­gen­nego charak­teru.