Testy na gluten – czy powinnaś wyeliminować ten składnik?

testy na glutenZas­tanaw­iasz się, czy odstaw­ić gluten? W końcu ostat­nio bard­zo mod­na jest właśnie elim­i­nac­ja tego skład­ni­ka, więc wiele osób decy­du­je się na ten krok. Tym­cza­sem prze­jś­cie na dietę bezg­lutenową bez wyraźnych wskazań medy­cznych wcale nie jest takie zdrowe, jak może się wydawać! Gene­ty­czne testy na gluten (w kierunku celi­akii) — czy powin­naś odstaw­ić ten skład­nik?

Odstawienie glutenu — bez wskazań medycznych może naprawdę zaszkodzić

Elimin­u­jąc ze swo­jej diety gluten, elimin­u­jesz też wiele innych skład­ników odży­w­czych, które są zawarte w pro­duk­tach glutenowych. Chodzi między inny­mi o błon­nik, a także wit­a­miny i min­er­ały (np. mag­nez, selen, żela­zo, wapń czy wit­a­miny E, A i K [1,2]).

Nawet przy dobrze zbi­lan­sowanej diecie może być trud­no pokryć ich dzi­enne zapotrze­bowanie. Co więcej, dieta bezg­lutenowa może wiązać się z więk­szym ryzykiem np. chorób ser­ca, nad­wa­gi czy cukrzy­cy [2].

Co jeszcze warto wiedzieć? Wiele bezg­lutenowych pro­duk­tów — zami­ast glutenu — zaw­iera spul­chni­acze, kon­ser­wan­ty czy bar­wni­ki. Pro­du­cen­ci muszą w jak­iś sposób zastąpić właś­ci­woś­ci glutenu, praw­da?

Testy na gluten — kto bezwzględnie musi wyeliminować ten składnik?

Elim­i­nac­ja glutenu bez wyraźnych wskazań medy­cznych może wyrządz­ić więcej szkody niż pożytku. Dieta bezg­lutenowa to jed­nak konieczność u osób, które mają celi­ak­ię. To choro­ba o podłożu gene­ty­cznym (aby zachorować, trze­ba mieć konkretne geny) i immuno­log­icznym (pole­ga­ją­ca na niepraw­idłowej reakcji układu odpornoś­ciowego).

U osób z celi­ak­ią spoży­wanie glutenu prowadzi do degradacji kosmków w jeli­tach, a więc i do prob­lemów z wchła­ni­an­iem skład­ników odży­w­czych. Z tego powodu oso­by z celi­ak­ią skarżą się nie tylko na prob­le­my gas­tryczne, ale przed wszys­tkim takie prob­le­my jak ane­mia, niepłod­ność, afty, prob­le­my skórne czy zmęcze­nie. Przed elim­i­nacją glutenu warto więc wykon­ać gene­ty­czne testy na gluten (a właś­ci­wie w kierunku jego trwałej nietol­er­ancji, czyli celi­akii) – żeby sprawdz­ić, czy to konieczne.

Testy na gluten — proste badanie DNA

Gene­ty­czne testy na gluten (na celi­ak­ię) pole­ga­ją na sprawdze­niu, czy u danej oso­by wys­tępu­ją hap­lo­typy DQ2.2 (DQA1*02, DQB1*02), HLA DQ2.5 (DQA1*05, DQB1*02), HLA DQ8 (DQA1*03, DQB1*03:02). Warto wybrać badanie o takim właśnie zakre­sie, aby zyskać pełny obraz swoich predys­pozy­cji gene­ty­cznych.

Jeśli okaże się, że nie masz predys­pozy­cji gene­ty­cznych do zachorowa­nia na celi­ak­ię — chorobę tę moż­na prak­ty­cznie wyk­luczyć. Wów­czas elim­i­nac­ja glutenu nie jest najczęś­ciej zupełnie koniecz­na. A jeśli je masz? Pamię­taj o dal­szej diag­nos­tyce, przede wszys­tkim bada­ni­ach krwi. Prze­jś­cie na dietę bezg­lutenową powin­no nastąpić po postaw­ie­niu diag­nozy i pod okiem diete­ty­ka.

[1] B. Cichańs­ka, Celi­akia. Dieta bezg­lutenowa. Niezbędne infor­ma­c­je i porady, Byd­goszcz 2013.
[2] I. Rybic­ka, A. Gliszczyńs­ka-Świgło, Niedobo­ry skład­ników odży­w­czych w diecie bezg­lutenowej, „Prob­le­my Higieny i Epi­demi­ologii” 2016, 97 (3).