Zakrzepica u dzieci – problem, który diagnozuje się coraz częściej

Cho­ci­aż zakrzepy u najmłod­szych pac­jen­tów wys­tępu­ją rzadziej niż u dorosłych, zakrzepi­ca i jej powikła­nia (np. zator płuc­ny) wykry­wane są u nich coraz częś­ciej. Bada­nia wykaza­ły, że do najczęst­szych przy­czyn zakrzepicy u dzieci należy trom­bofil­ia wrod­zona [1], czyli gene­ty­cz­na skłon­ność do nad­krzepli­woś­ci krwi. Co jeszcze warto wiedzieć i jak uchronić dziecko przed tym schorze­niem oraz niebez­pieczny­mi powikła­ni­a­mi?

Przyczyny zakrzepicy u dzieci? Najczęściej są wrodzone

Na zakrzepicę cho­ru­ją najczęś­ciej dzieci o predys­pozy­c­jach wrod­zonych do nad­krzepli­woś­ci krwi i narażone na dzi­ałanie czyn­ników zewnętrznych. Bada­nia wykazu­ją, że najczęst­szą przy­czyną pow­stawa­nia zakrzepów w żyłach jest właśnie trom­bofil­ia wrod­zona (m.in. związana z mutacją czyn­ni­ka V Lei­den i genu pro­trom­biny) [1]. Oce­nia się, że nawet 13–78% dzieci z chorobą zakrzepowo-zatorową może mieć tę skłon­ność do nad­krzepli­woś­ci krwi! [3]
Nie bez powodu źródła naukowe mówią, że „U wszys­t­kich dzieci z zakrzepicą wskazane są bada­nia diag­nos­ty­czne w kierunku wrod­zonej trom­bofil­ii [1]”.
Do czyn­ników zewnętrznych zwięk­sza­ją­cych ryzyko zakrzepów należą m.in. zabie­gi chirur­giczne, zakaże­nia, wady ser­ca, urazy, hiper­ho­mo­cys­teine­mia (np. związana z gen­em MTHFR) czy choro­by reuma­to­log­iczne [1]. Grupę dzieci, u których sto­sunkowo częs­to pojaw­ia się zakrzepi­ca, stanowi też gru­pa dzieci chorych na nowot­wory.

Zakrzepica u dziecka może wystąpić w każdym wieku

Bada­nia naukowe mówią o zachorowa­ni­ach od pier­wszego tygod­nia życia do siedem­nastego roku życia [1]. Trom­bofil­ia wrod­zona zwięk­sza ryzyko zakrzepicy i innych powikłań (np. zatoru płuc­nego) bez wzglę­du na wiek.
Ryzyko zakrzepicy jest jed­nak szczegól­nie pod­wyżs­zone w dwóch gru­pach wiekowych: noworod­ków i nas­to­latek w okre­sie dojrze­wa­nia. Chodzi przede wszys­tkim o wcześ­ni­a­ki i noworod­ki w złym stanie – znacze­nie mają takie czyn­ni­ki jak częste wkłu­cia, infekc­je czy niedo­jrza­łość orga­niz­mu. W przy­pad­ku nas­to­latek czyn­nikiem pod­wyższa­ją­cym ryzyko zakrzepicy są zmi­any hor­mon­alne i rozpoczę­cie stosowa­nia dwuskład­nikowej antykon­cepcji hor­mon­al­nej [3].

Objawy zakrzepicy mogą być różne

Wszys­tko zależy od tego, gdzie zakrzep jest zlokali­zowany i jaka jest jego wielkość. Bada­nia wykazu­ją, że zakrzepy u dzieci najczęś­ciej pojaw­ia­ją się w kończy­nach (głównie dol­nych). Do objawów zakrzepicy w tym przy­pad­ku mogą należeć m.in. ból kończyny, obrzęk, czer­wone lub sine zabar­wie­nie skóry, ból pach­winy czy brzucha. Tego typu symp­to­my nierzad­ko wiążą się też z powikłaniem zakrzepicy – zespołem poza­krzepowym [1].
U dzieci (szczegól­nie noworod­ków) może wys­tąpić też m.in. zakrzepi­ca żył nerkowych, która na początku częs­to nie daje objawów. Później może man­i­festować się także np. wymio­ta­mi, krwiomoczem czy białko­moczem.

Zakrzepica w rodzinie? Dziecko też jest narażone

Źródła naukowe mówią: „W 60% przy­pad­ków z dodat­nim wywia­dem rodzin­nym w kierunku incy­den­tów zakrzepowych moż­na stwierdz­ić gene­ty­czną predys­pozy­cję do zakrzepicy [2]”.
Badanie w kierunku trom­bofil­ii wrod­zonej pozwala sprawdz­ić, czy predys­pozy­c­je gene­ty­czne są u dziec­ka obec­ne, co pomoże zad­bać o jego zdrowie ter­az i w przyszłoś­ci. Mając świado­mość wys­tępowa­nia zmi­an w genach, moż­na zas­tosować odpowied­nią pro­fi­lak­tykę, a w razie potrze­by – ustal­ić ze spec­jal­istą inne postępowanie. W przy­pad­ku wys­tąpi­enia zakrzepicy czy innych powikłań lekar­zowi łatwiej będzie również poz­nać przy­czynę i dopa­sować lecze­nie.

Prze­jdź do bada­nia w kierunku trom­bofil­ii wrod­zonej ->


Źródło:

[1] K. Smal­isz-Skrzypczyk, A. Klukows­ka, K. Paw­elec, M. Matysi­ak, Anal­iza przy­czyn zmi­an zakrzepowo-zatorowych u dzieci, „Postępy Nauk Medy­cznych” 2013, XXVI, 9.
[2] L. Bar­toszewicz, B. Kalic­ki, A. Jung, J. Żuber, A. Rustec­ka, Żyl­na choro­ba zakrzepowo-zatorowa w pop­u­lacji dziecięcej – czyn­ni­ki ryzy­ka, pro­fi­lak­ty­ka i lecze­nie, „Pedi­a­tria i Medy­cy­na Rodzin­na”, 6, 2.
[3] E. Wasilews­ka, A. Bałan­da, B. Kac­zorows­ka-Hać, G. Mincewicz, A. Aloszko, Zatorowość płuc­na w wieku roz­wo­jowym, „Aler­gia Ast­ma Immunolo­gia – Przegląd Klin­iczny” 2007, 12 (4).