Zakrzepica u dzieci – problem, który diagnozuje się coraz częściej

Chociaż zakrzepy u najmłodszych pacjentów występują rzadziej niż u dorosłych, zakrzepica i jej powikłania (np. zator płucny) wykrywane są u nich coraz częściej. Badania wykazały, że do najczęstszych przyczyn zakrzepicy u dzieci należy trombofilia wrodzona [1], czyli genetyczna skłonność do nadkrzepliwości krwi. Co jeszcze warto wiedzieć i jak uchronić dziecko przed tym schorzeniem oraz niebezpiecznymi powikłaniami?

Przyczyny zakrzepicy u dzieci? Najczęściej są wrodzone

Na zakrzepicę chorują najczęściej dzieci o predyspozycjach wrodzonych do nadkrzepliwości krwi i narażone na działanie czynników zewnętrznych. Badania wykazują, że najczęstszą przyczyną powstawania zakrzepów w żyłach jest właśnie trombofilia wrodzona (m.in. związana z mutacją czynnika V Leiden i genu protrombiny) [1]. Ocenia się, że nawet 13-78% dzieci z chorobą zakrzepowo-zatorową może mieć tę skłonność do nadkrzepliwości krwi! [3]
Nie bez powodu źródła naukowe mówią, że „U wszystkich dzieci z zakrzepicą wskazane są badania diagnostyczne w kierunku wrodzonej trombofilii [1]”.
Do czynników zewnętrznych zwiększających ryzyko zakrzepów należą m.in. zabiegi chirurgiczne, zakażenia, wady serca, urazy, hiperhomocysteinemia (np. związana z genem MTHFR) czy choroby reumatologiczne [1]. Grupę dzieci, u których stosunkowo często pojawia się zakrzepica, stanowi też grupa dzieci chorych na nowotwory.

Zakrzepica u dziecka może wystąpić w każdym wieku

Badania naukowe mówią o zachorowaniach od pierwszego tygodnia życia do siedemnastego roku życia [1]. Trombofilia wrodzona zwiększa ryzyko zakrzepicy i innych powikłań (np. zatoru płucnego) bez względu na wiek.
Ryzyko zakrzepicy jest jednak szczególnie podwyższone w dwóch grupach wiekowych: noworodków i nastolatek w okresie dojrzewania. Chodzi przede wszystkim o wcześniaki i noworodki w złym stanie – znaczenie mają takie czynniki jak częste wkłucia, infekcje czy niedojrzałość organizmu. W przypadku nastolatek czynnikiem podwyższającym ryzyko zakrzepicy są zmiany hormonalne i rozpoczęcie stosowania dwuskładnikowej antykoncepcji hormonalnej [3].

Objawy zakrzepicy mogą być różne

Wszystko zależy od tego, gdzie zakrzep jest zlokalizowany i jaka jest jego wielkość. Badania wykazują, że zakrzepy u dzieci najczęściej pojawiają się w kończynach (głównie dolnych). Do objawów zakrzepicy w tym przypadku mogą należeć m.in. ból kończyny, obrzęk, czerwone lub sine zabarwienie skóry, ból pachwiny czy brzucha. Tego typu symptomy nierzadko wiążą się też z powikłaniem zakrzepicy – zespołem pozakrzepowym [1].
U dzieci (szczególnie noworodków) może wystąpić też m.in. zakrzepica żył nerkowych, która na początku często nie daje objawów. Później może manifestować się także np. wymiotami, krwiomoczem czy białkomoczem.

Zakrzepica w rodzinie? Dziecko też jest narażone

Źródła naukowe mówią: „W 60% przypadków z dodatnim wywiadem rodzinnym w kierunku incydentów zakrzepowych można stwierdzić genetyczną predyspozycję do zakrzepicy [2]”.
Badanie w kierunku trombofilii wrodzonej pozwala sprawdzić, czy predyspozycje genetyczne są u dziecka obecne, co pomoże zadbać o jego zdrowie teraz i w przyszłości. Mając świadomość występowania zmian w genach, można zastosować odpowiednią profilaktykę, a w razie potrzeby – ustalić ze specjalistą inne postępowanie. W przypadku wystąpienia zakrzepicy czy innych powikłań lekarzowi łatwiej będzie również poznać przyczynę i dopasować leczenie.

Przejdź do badania w kierunku trombofilii wrodzonej ->

Źródło:

[1] K. Smalisz-Skrzypczyk, A. Klukowska, K. Pawelec, M. Matysiak, Analiza przyczyn zmian zakrzepowo-zatorowych u dzieci, „Postępy Nauk Medycznych” 2013, XXVI, 9.
[2] L. Bartoszewicz, B. Kalicki, A. Jung, J. Żuber, A. Rustecka, Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa w populacji dziecięcej – czynniki ryzyka, profilaktyka i leczenie, „Pediatria i Medycyna Rodzinna”, 6, 2.
[3] E. Wasilewska, A. Bałanda, B. Kaczorowska-Hać, G. Mincewicz, A. Aloszko, Zatorowość płucna w wieku rozwojowym, „Alergia Astma Immunologia – Przegląd Kliniczny” 2007, 12 (4).