Masz miażdżyce lub wysoki cholesterol? Leczysz się statynami? Zobacz, czy są dla Ciebie bezpieczne

Szy­b­ka diag­noza i wprowadze­nie leczenia wysok­iego poziomu cho­les­terolu (hiper­c­ho­les­terolemii) i pro­cesów miażdży­cowych jest niezwyk­le ważne. Dzię­ki temu moż­na zapo­biec udarowi mózgu czy zawałowi ser­ca. Po wyko­na­niu badań i postaw­ie­niu diag­nozy lekarz zale­ca odpowied­nie postępowanie. Obe­j­mu­je ono zmi­anę diety, wprowadze­nie ćwiczeń fizy­cznych, a w wielu przy­pad­kach – wdroże­nie na stałe leków obniża­ją­cych poziom cho­les­terolu, czyli statyn.

Hiper­lipi­demia i pow­iązane z nią ryzyko zgonów w miażdży­cy zna­j­du­ją się na trzec­im miejs­cu pod wzglę­dem wszys­t­kich przy­czyn zgonów na całym świecie [1].

Nie dla każdego statyny obniżające cholesterol są bezpieczne…

Ist­nieje gru­pa osób, dla których wprowadzanie leków zapo­b­ie­ga­ją­cych miażdży­cy musi być przeprowad­zone ze szczegól­ną ostrożnoś­cią. Są to oso­by, u których zabur­zone jest przetwarzanie leków w wątro­bie ze wzglę­du na słabe dzi­ałanie jed­nego z enzymów. Przy­padłość ta jest uwarunk­owana gene­ty­cznie (powodu­je ją mutac­ja w genie UGT1A1) i może na nią cier­pieć nawet 1 na 20 osób! Mutac­ja ta jest również odpowiedzial­na za wys­tępowanie zespołu Gilber­ta.

Po zaży­ciu leków stosowanych w lecze­niu miażdży­cy u tych osób mogą wys­tąpić dzi­ała­nia niepożą­dane wymienione w ulotce. Przede wszys­tkim mogą być to być bóle głowy, ból brzucha, wzdę­cia, zaparcia, biegun­ka, nud­noś­ci i wymio­ty, a także wzrost stęże­nia enzymów wątrobowych. 

Bard­zo ważne jest, żeby na etapie wprowadza­nia ter­apii konkret­nym lekiem od razu zas­tosować bez­pieczną dawkę, aby nie ryzykować prz­er­wa­nia ter­apii w przy­pad­ku wys­tąpi­enia niepoko­jącego samopoczu­cia.

Przyjmujesz poniższe leki? Sprawdź, czy powinieneś szczególnie uważać na ich dawkowanie…

Najczęś­ciej do obniże­nia poziomu cho­les­terolu sto­su­je się tzw. statyny. W obrę­bie tej grupy leków przepisy­wane są ato­warstaty­na i symwastaty­na. Mogą mieć one różne nazwy hand­lowe: Atoris, Atrox, Apo-Ator­va, Apo-Sim­va, Sim­ra­tio, Sim­va­HEXAL, Zocor, Sor­tis, Tulip. To właśnie te sub­stanc­je mogą być potenc­jal­nie toksy­czne u osób z mutacją w genie UGT1A1 [2].

 

Po pier­wsze, mogą one powodować, że stęże­nie sub­stancji akty­wnej leku we krwi nie będzie praw­idłowe, co oznacza, że dzi­ałanie leku będzie osłabione lub wzmoc­nione. W takiej sytu­acji może dojść do wys­tąpi­enia objawów niepożą­danych – głównie ze strony prze­wodu pokar­mowego. Lek może również nie dzi­ałać ze wzglę­du na zbyt małe stęże­nie sub­stancji akty­wnej we krwi. 

 

Po drugie, enzym przetwarza­ją­cy statyny w wątro­bie jest również odpowiedzial­ny za przetwarzanie biliru­biny. Biliru­bi­na to pomarańc­zowy bar­wnik pow­stały w wyniku roz­padu czer­wonych krwinek. U zdrowej oso­by jest ona przetwarzana w wątro­bie i wydalana z orga­niz­mu wraz z kałem i moczem. Jeżeli enzym UGT nie dzi­ała praw­idłowo, poziom biliru­biny może wzros­nąć, powodu­jąc zażółce­nie oczu i skóry, nud­noś­ci, bóle brzucha czy częste infekc­je. Poziom biliru­biny może również wzros­nąć po zaży­ciu ato­warstatyny i symwarstatyny.

Jak sprawdzić, czy statyny są dla mnie bezpieczne?

Wystar­czy wykon­ać proste badanie gene­ty­czne. Wynik bada­nia pokaże, czy wys­tępu­je gen odpowiada­ją­cy za niepraw­idłowe dzi­ałanie enzy­mu UGT, a co za tym idzie – czy ist­nieje ryzyko toksy­cznego dzi­ała­nia leków obniża­ją­cych cho­les­terol. W takiej sytu­acji należy poin­for­mować o wyniku lekarza prowadzącego.

  • Badanie daje wiedzę na całe życie – nasze geny są niezmi­enne, więc badanie wykonu­je się tylko raz.
  • Próbką do bada­nia jest wymaz z policz­ka, który moż­na pobrać samodziel­nie w domu za pomocą naszego zestawu.
  • Każ­da prób­ka jest obję­ta gwarancją jakoś­ci
  • Wynik wysyłamy na wskazany adres e-mail w 15 dni roboczych
  • Zestaw testowy dostar­cza­my, a próbkę odbier­amy z dowol­nego miejs­ca w Polsce bezpłat­nym kuri­erem
  • Dar­mowa wysył­ka zestawu za granicę
  • Odczyn­ni­ki stosowane do bada­nia posi­ada­ją cer­ty­fikat IVD

 

 

Jeżeli odczuwasz niepoko­jące objawy po zaży­ciu leków lub lekarz planu­je wdrożyć lecze­nie staty­na­mi – upewnij się, czy nie powinieneś szczegól­nie uważać na ich dawkowanie.

UWAGA! O zmi­an­ie leku lub jego daw­ki decy­du­je lekarz prowadzą­cy. Nigdy nie rób tego na włas­ną rękę.
Moż­na się również umówić na pobranie do placów­ki, gdzie próbkę pobierze wyk­wal­i­fikowany per­son­el (koszt pobra­nia w placów­ce to dodatkowe 50 zł).
1. Wybierz ter­min rozwiń

Wybierz datę

Wybierz prefer­owane godziny

2. Wybierz przy­chod­nię rozwiń

Tele­fon:Adres:
Tel: (23) 682 67 03Ciechanów, Ul Spółdziel­cza 2
Tel: (29) 642 30 08Ostrów Mazowiec­ka, ul. Słowack­iego 6
Tel: (24) 361 74 30Płock, ul. Dwor­cowa 2
Tel: (48) 386 13 08Radom, ul. 1905 roku 20
Tel: (22) 100 32 65Warsza­wa, ul. Cyber­ne­ty­ki 7
Tel: (25) 740 50 09Siedlce, ul. Flo­ri­ańs­ka 57
Tel: (25) 786 66 64Gar­wolin, ul. Jana Pawła II 17
Tel: (48) 685 64 55Gró­jec, ul. Koperni­ka 8a
Tel: (29) 642 30 59Ostrołę­ka, ul. Pileck­iego 14
Tel: 22 100 50 59Legionowo ul. Sow­ińskiego 4
Tel: (48) 386 14 16Kozienice, ul. Lubel­s­ka 40
Tel: (24) 361 74 30Płońsk, ul. Grun­waldz­ka 11A
Tele­fon:Adres:
Tel: (32) 445 02 61Katow­ice, ul. Bocheńskiego 38A
Tel: (32) 445 07 11Chorzów, Ul. Batorego 19
Tel: (33) 488 02 01Cieszyn, u. Frysz­tac­ka 20
Tel: (34) 343 01 48Częs­to­chowa, ul. Ander­sa 12
Tel: (32) 445 06 31Gli­wice, ul. Szafirowa 18
Tel: (32) 445 06 57Ryb­nik, ul. Parkowa 4a
Tel: (32) 445 05 44Tychy, ul. Gen­er­ała Charles’a de Gaulle’a 49
Tel: (33) 488 03 16Ustroń, ul. Sta­wowa 2A
Tel: (32) 445 05 26Zaw­ier­cie, ul. Pow­stańców Śląs­kich 8
Tel: (33) 488 00 84Biel­sko Biała, ul. Pszen­na 11
Tel: (32) 445 09 77Jas­trzę­bie Zdrój, ul. Dwor­cowa 1D
Tel: (32) 760 57 87Racibórz, Ul. Kole­jowa 19A
Tel: (34) 343 00 49Lublin­iec, Ul. Mick­iewicza 14
Tel: (32) 442 01 71Wodzisław Śląs­ki, ul. Gałczyńskiego 2
Tel: (32) 445 35 66Mikołów, Os. 30-lecia 8
Tel: (32) 722 07 37Czechow­ice-Dziedz­ice, ul. Sienkiewicza 8
Tel: (32) 445 37 31Pszczy­na, ul. Dobrawy 7
Tel: (32) 445 06 57Żory, ul.Wojska Pol­skiego 3C
Tel: (32) 445 02 61Będzin, ul. Małobądz­ka 141
Tel: (32) 445 02 61Jaworzno, ul. Pił­sud­skiego 72
Tel: (32) 616 40 63ul. Grun­waldz­ka 235 43–600 Jaworzno
Tele­fon:Adres:
Tel: (61) 27 941 03Poz­nań, ul. Słowack­iego 28
Tel: (62) 501 35 07Kalisz, ul. Majkows­ka 13a
Tel: (61) 278 56 55Nowy Tomyśl, ul. Zbąszyńs­ka 9
Tel: (67) 345 01 77Piła, ul. Matwieje­wa 6
Tel: (95) 711 70 35Między­chód, ul. Marsza­ł­ka Pił­sud­skiego 14
Tel.: (67) 345 01 21Gołańcz, ul. Libelta 4
Tel: (63) 220 21 65Koło, ul. Bolesława Prusa 5
Tel: (63) 220 21 88Konin, ul. Fry­dery­ka Chopina 23A
Tel: (62) 501 35 11Kęp­no, ul. Mick­iewicza 12
Tel: (62) 501 35 10Ostrów Wielkopol­s­ki, ul. Wrocławska 28
Tel: (62) 594 05 95Jarocin, ul. Hallera 9
Tel: (62) 501 35 10Kro­to­szyn, ul. Woj­ciechowskiego 3
Tel: (63) 220 21 65Turek, ul. Dąbrowskiego 7
Tel: (61) 278 50 80Wrześ­nia, ul. Piastów 16
Tel: (61) 278 50 80Koś­cian, ul. Nacławska 15
Tel: (62) 6250135Leszno, ul. Racław­ic­ka 1a
Tele­fon:Adres:
Tel: (94) 716 60 32Biały Bór, ul. Nadrzecz­na 2a/1
Tel: (94) 716 63 05Darłowo, ul. M.C. Skłodowskiej 32
Tel: (91) 852 22 36Szczecin, ul. Pow­stańców Wielkopol­s­kich 66/68
Tel: (94) 716 60 83Szczecinek, ul. Kil­ińskiego 7
Tel: (67) 345 01 36Wałcz, ul. Pias­tows­ka 3
Tel. (94) 716 60 82Koło­brzeg, ul. Szpi­tal­na 2c/5
tel. (94) 716 63 51Dęb­no, ul. Koś­ciusz­ki 48
Tel. (94) 716 60 72Kosza­lin, ul. Traugut­ta 31/3
Tel. (91) 852 22 67Świnou­jś­cie, ul. Pił­sud­skiego 23–25
Tel: (91) 831 09 04Gry­fice, ul Ks.Stanisława Ruta 9
Tel: (95) 711 70 38Myślibórz, ul. Koś­ciel­na 15
Tel: (91) 831 09 77Kamień Pomors­ki, ul. Koperni­ka 28
Tel: (91) 852 22 36Goleniów, ul. Par­tyzan­tów 11
Tel: (59) 727 33 15Sławno, ul. Cheł­mońskiego 9
Tel: (91) 852 28 06Star­gard, ul. Kil­ińskiego 3
Tele­fon:Adres:
Tel: (85) 674 99 06Białys­tok, ul. Fab­rycz­na 4
Tel: (87) 735 10 40Suwał­ki, ul. Mły­narskiego 9
Tel: (87) 735 10 06Augustów, ul. Chrep­tow­icza 1
Tel: (86) 225 23 53Gra­je­wo, Osiedle Połud­nie 9
Tel: (85) 871 03 05Biel­sk Pod­las­ki, ul. 3 Maja 15
Tel: (85) 674 99 06Moń­ki, Al. Wojs­ka Pol­skiego 42
Tel: (86) 225 23 53Gra­je­wo, ul. Kole­jowa 8
Tele­fon:Adres:
Tel: (83) 410 20 36Biała Pod­las­ka, ul. Królowej Jad­wi­gi 2
Tel: (82) 592 20 41Chełm, ul.Lipowa 27
Tel: (81) 451 10 20Lublin, ul. Przy­jaźni 13
Tel: (84) 534 34 00Zamość, ul. Jas­na 14
Tel: (84) 534 34 08Hru­bieszów, Ul. Leśmi­ana 28
Tel: (81) 451 11 44Kraśnik, Ul. Zyg­mun­ta Krasińskiego 16/6
Tel. (83) 410 20 45Par­czew, ul. 11 listopa­da 48
Tel. (81) 451 11 75Puławy, ul. Cen­tral­na 15
Tel: (25) 740 56 04Łuków, ul. Sienkiewicza 7A
Tel: (84) 534 35 35Tomaszów Lubel­s­ki, ul. Petera 3
Tel: (81) 451 10 20Lubartów, ul.Mickiewicza 3–5
Tel: (84) 534 35 35Bił­go­raj, ul. Tadeusza Koś­ciusz­ki 18
Tele­fon:Adres:
Tel: (56) 690 40 98Brod­ni­ca, ul.Kopernika 8
Tel: (52) 569 11 16Byd­goszcz, ul. Karłow­icza 3–5
Tel: (56) 690 40 97Grudz­iądz, ul. Klasz­tor­na 9/11
Tel: (52) 569 10 93Inowrocław, ul. Dwor­cowa 71
Tel: (56) 690 40 95Toruń, ul. Ste­fana Sre­brnego 1
Tel: (54) 412 41 03Włocławek, ul. Zduńs­ka 2
Tel: (56) 690 40 96Kowale­wo Pomorskie, Plac Wol­noś­ci 3A
Tel: (54) 421 00 07Ciechocinek, ul. Marii Konop­nick­iej 37
Tel: (56) 690 41 88Gol­ub-Dobrzyń, ul. Szosa Ryp­ińs­ka 4a
Tel: (52) 569 10 88Świecie, ul. Byd­gos­ka 1
Tel: (54) 412 41 03Lip­no, ul. Koś­ciusz­ki 21
Tel: (54) 412 41 03Wiel­gie, Wiel­gie ul. Starowiejs­ka 10
Tele­fon:Adres:
Tel: (18) 521 14 92Bukow­ina Tatrza­ńs­ka, ul. Dłu­ga 145
Tel: (18) 521 12 60Nowy Sącz, ul. Kochanowskiego 2
Tel: (18) 521 11 84Nowy Targ, ul. Wojs­ka Pol­skiego 14
Tel: (33) 488 02 75Sucha Beskidz­ka, ul. Mick­iewicza 56
Tel: (14) 696 00 79Tarnów, ul. Niepodległoś­ci 3a
Tel: (18) 521 10 81Kryn­i­ca Zdrój, ul. Rey­mon­ta 21
Tel: (12) 444 68 60Kraków, ul. Koś­ciusz­ki 44
Tel: (12) 444 68 60Kraków, ul. Mehof­fera 6
Tel: (12) 312 41 53Krzes­zow­ice, ul. Sto­lars­ka 1
Tel. (18) 521 10 74Zakopane, ul. Orkana 6d
Tel: (14) 696 00 79Tarnów, ul. Gold­ham­mera 10
Tel: (12) 444 68 60Wielicz­ka, ul. Win­cen­tego Pola 4a
Tel: (33) 488 02 75Wad­ow­ice, osiedle Koperni­ka 10B
Tele­fon:Adres:
Tel: (52) 569 10 67Cho­jnice, Ul. Mick­iewicza 3
Tel: (58) 739 69 24Gdy­nia, ul. Adm.J.Unruga 84
Tel: (58) 739 66 96Gdańsk, ul. Subisława 24
Tel: (59) 722 84 43Słup­sk, ul. Juliusza Kos­sa­ka 22
Tel: (58) 746 34 72Wejherowo, ul. I Bry­gady Pancernej 36
Tel: (59) 722 84 26Czarne, Plac Wol­noś­ci 10
Tel: (55) 621 23 05Kwidzyn, ul. 11 Listopa­da 20/1
Tel: (55) 612 93 10Mal­bork, ul.Dworcowa 14
Tel: (58) 739 67 99Starog­a­rd Gdańs­ki, ul. Skarszews­ka 10A
Tel: (59) 727 33 15Człuchów, Os. Wazów 8
Tel: (58) 739 66 96Kar­tuzy, ul. Samb­o­ra 21A
Tel: (59) 722 84 43Bytów, ul. Lębors­ka 11
Tel: (58) 739 66 96Puck, ul. I Armii Wojs­ka Pol­skiego 27
Tel: (59) 727 33 15Ust­ka, ul. Mick­iewicza 12
Tel: (59) 722 84 43Tuchomie, ul. Jana III Sobieskiego 22
Tele­fon:Adres:
Tel: (55) 621 21 99Elbląg, ul. Nowowiejs­ka 7
Tel: (87) 735 13 18Ełk, ul. Baran­ki 24
Tel: (89) 627 16 68Olsz­tyn, ul. Wioślars­ka 4
Tel: (89) 627 12 88Szczyt­no, ul. Chro­brego 10
Tel: (89) 627 13 20Ostró­da, ul. Jana Sobieskiego 3C
Tel: (89) 627 13 43Bisku­piec, ul. Armii Kra­jowej 1A
Tel: (23) 682 23 32Mława, ul. Anny Dobrskiej 1
Tel: (87) 735 13 18Pisz, ul. Sienkiewicza 4
Tel: (89) 627 16 68Bar­toszyce, u. Andrze­ja Wajdy 10
Tel: (55) 621 21 99Braniewo, ul. Żerom­skiego 14a
Tel: (89) 627 13 43Bisku­piec, ul. Armii Kra­jowej 8
Tele­fon:Adres:
Tel: (15) 816 50 20Gorzyce, ul. Pił­sud­skiego 17
Tel: (16) 736 11 17Prze­myśl, ul. Opal­ińskiego 13
Tel: (17) 784 00 51Rzeszów, ul.Architektów 11
Tel. (15) 816 50 66Stalowa Wola, ul. Okulick­iego 36
Tel. (14) 696 06 51Sanok, ul. Prze­mys­ka 24
Tel: (13) 444 01 02Kros­no, ul. 1000 lecia 13
Tel: (16) 736 11 17Jarosław, ul. Poni­a­towskiego 53
Tel: (16) 736 11 17Lubaczów, ul. Koś­ciusz­ki 141/7
Tele­fon:Adres:
Tel: (95) 783 51 55Gorzów Wielkopol­s­ki, ul. Kom­bat­an­tów
Tel: (68) 414 50 54Zielona Góra, ul. Wyszyńskiego 99
Tel: (65) 356 82 52Wschowa, ul. Zyg­mun­ta Starego 4
Tel: (95) 783 51 55Gorzów Wielkopol­s­ki, ul. Łuży­c­ka 7
Tel: (68) 414 52 72Żary, ul. Strzel­ców 10
Tel: (95) 711 70 06Strzelce Kra­jeńskie, Al. Wol­noś­ci 9 K
Tel: (68) 414 50 54Zielona Góra, ul. Kaz­imierza Wielkiego 6A
Tele­fon:Adres:
Tel: (75) 610 60 29Jele­nia Góra, ul. Zielona 6/1
Tel: (76) 745 40 29Leg­ni­ca, ul. Piekars­ka 7
Tel: (74) 660 62 60Wałbrzych, ul. Armii Kra­jowej 22–23
Tel: (71) 723 00 56Wrocław, Ul. Kunick­iego 37A
Tel: (71) 723 00 56Kobierzyce, Ul. Witosa 5
Tel: (74) 660 61 88Kłodzko, Ul. Wojs­ka Pol­skiego 18
Tel: (71) 723 01 46Bystrzy­ca, Ul. Chro­brego 14
Tel: (71) 723 00 56Ślęza, ul. Przys­tankowa 2
Tel. (71) 723 00 56Wrocław, ul. Trwała 7
Tel: (74) 660 62 55Świd­ni­ca, ul. Kliczkows­ka 37
Tel: (71) 723 73 40Oleśni­ca, ul. gen. J. Hallera 25
Tel: (76) 745 43 03Zło­to­ry­ja, ul. Rynek 5/2
Tel: (76) 745 40 29Jawor, ul. Pił­sud­skiego 10
Tel: (75) 610 60 29Kami­en­na Góra, ul. Władysława Broniewskiego 26A
Tele­fon:Adres:
Tel: (41) 519 652 379Kielce, al. Tysią­cle­cia Państ­wa Pol­skiego 17a
Tel: (41) 241 22 19Ostrowiec Świę­tokrzys­ki, Os. Ogrody 29
Tel: (41) 241 22 01Stara­chow­ice, ul. Jana Pawła II 1
Tel: (41) 241 22 02Końskie, ul. Połud­niowa 1
Tel: (41) 260 80 03Jędrze­jów, ul. Mało­gos­ka 25
Tel: (41) 248 39 99Pińczów, ul. Batal­ionów Chłop­s­kich 33
Tel: (41) 241 21 45Włoszc­zowa, Ul. Mleczars­ka 11
Tele­fon:Adres:
Tel: (77) 547 48 08Kędzierzyn Koźle, ul. Czer­wińskiego 3
Tel: (77) 547 44 60Kluczbork, ul. Grun­waldz­ka 20
Tel: (77) 547 44 59Nysa, ul. Ogrodowa 1
Tel. (77) 541 83 66Prud­nik, ul. Ogrodowa 2a
Tel: (77) 547 42 20Namysłów, ul. Mick­iewicza 8
Tel: (77) 547 43 14Brzeg, ul. Trzech Kotwic 6
Tel: (77) 547 43 14Opole, ul. Koś­ciusz­ki 2
Tele­fon:Adres:
Tel: (24) 386 21 11Kut­no, ul. Sienkiewicza 16
Tel: (42) 279 72 24Łódź, ul. Kni­aziewicza 20a
Tel: (44) 744 13 10Piotrków Try­bunal­s­ki, ul. Pol­na 13/13A
Tel: (44) 744 12 75Radom­sko, ul. Mick­iewicza 29
Tel: (46) 816 61 99Skierniewice, ul. Sobieskiego 29
Tel: (44) 744 12 99Tomaszów Mazowiec­ki, ul. Bar­lick­iego 15
Tel: (44) 744 13 55Bełchatów, ul. Edwardów 2A
Tel: (43) 655 74 09Wieluń, ul J.Żubr 30
Tel: (43) 656 43 73Sier­adz, ul. Krakowskie Przed­mieś­cie 10
Tel: (42) 279 74 94Zgierz, ul. Dąbrowskiego 19
Tel: (42) 279 72 24Pabi­an­ice, ul. Warsza­wska 6
3. Podaj dane rozwiń

„Podanie danych osobowych jest dobrowolne. Dane będą przetwarzane wyłącznie w celu udzie­le­nia odpowiedzi na pytanie, na pod­staw­ie art. 23 ustęp 1. punkt 3) ustawy z dnia 29 sierp­nia 1997 r. o ochronie danych osobowych (t.j. Dz.U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 z późn.zm.), przez to testD­NA Ser­vices Sp. z o.o. z siedz­ibą w Katow­icach przy ul. Bocheńskiego 38, zare­je­strowaną w rejestrze przed­siębior­ców prowad­zonym przez Sąd Rejonowy dla Katow­ice-Wschód w Katow­icach Wydzi­ał VIII Gospo­dar­czy Kra­jowego Rejestru Sądowego pod numerem 0000485736, NIP: 6342822607, Regon: 243412289. Oso­bie poda­jącej dane przysługu­je pra­wo dostępu do treś­ci swoich danych oraz ich popraw­ia­nia.”


Bezpłat­na roz­mowa i czat — w trosce o rzetel­ną infor­ma­c­je o bada­ni­ach

Pon-pt: 7:00 — 22:00
Week­endy i świę­ta: 9:00 — 21:00

 

   Rozwiązu­je­my wąt­pli­woś­ci!

img
img

.

Źródła:
[1] D. Kozłows­ki, Statyny w prak­tyce klin­icznej — komu? jaka?, “Folia Car­di­o­log­i­ca Excerp­ta 2010, tom 5, nr 4, 196–205.
[2] H. Dan­cy­gi­er, Clin­i­cal Hepa­tol­ogy: Prin­ci­ples and Prac­tice of Hepa­to­bil­iary Dis­eases, Springer 2010.
[3] A. Budzyńs­ka,  Zespół Gilber­ta – czy to tylko defekt kos­me­ty­czny?, “Medy­cy­na po Dyplomie” 2014, 7–8.