Międzynarodowy Dzień DNA

Międzynarodowy Dzień DNA

25 kwiet­nia obchodz­imy Między­nar­o­dowy Dzień DNA. Ma on upamięt­ni­ać opra­cow­anie przez Cric­ka i Wat­sona mod­elu pod­wójnej helisy DNA oraz ukończe­nie pro­jek­tu poz­na­nia ludzkiego geno­mu. To doskon­ała okaz­ja, aby przyjrzeć się his­torii odkryć tego niezwykłego związku. 

Kwas deoksyry­bonuk­leinowy (DNA) został wyi­zolowany pier­wszy raz w 1869 roku przez  Fry­dery­ka Mieschera. W lat­ach 40. XX wieku została odkry­ta jego rola w dziedz­icze­niu i od tego cza­su był obiek­tem wielu badań.

Podwójna helisa DNA

W 1953 roku Crick i Wat­son opra­cow­ali mod­el pod­wójnej helisy DNA (opar­ty na pra­cach Ros­alindy Franklin i Maurice’a Wilkin­sa). 9 lat później za stworze­nie mod­elu helisy Crick, Wat­son i Mau­rice otrzy­mali nagrodę Nobla. Helisę DNA zobaczyliśmy dopiero w 2012 roku dzię­ki zdję­ciom z mikroskopu elek­tronowego wyko­nanym przez Enzo di Fab­rizio.

Pod­wój­na helisa DNA złożona jest z dwóch łańcuchów polinuk­leo­ty­dowych bieg­ną­cych w prze­ci­wnych kierunk­ach. Wewnątrz niej zna­j­du­ją się zasady azo­towe nuk­leo­ty­dów połąc­zone w kom­ple­men­tarne pary za pomocą wiązań wodor­owych.

Zasady kodu gene­ty­cznego zostały odkryte w 1961 roku przez Holley’a, Kho­ranę i Niren­ber­ga, a w 1977 roku Sanger, Max­am i Gilbert opisali metodę sek­wencjonowa­nia. W 1983 roku Kary Mullis opra­cow­ał reakcję PCR, za co został uhonorowany nagrodą Nobla.

Projekt poznania ludzkiego genomu

Pro­jekt poz­na­nia ludzkiego geno­mu (Human Genome Project) miał na celu poz­nanie sek­wencji wszys­t­kich par zasad, z których zbu­dowany jest ludz­ki genom i iden­ty­fikację funkcjon­al­nych genów.

Dzię­ki HGP wiemy, że gemom człowieka posi­a­da około 30 000 genów, z czego 20 000–25 000 kodu­je biał­ka. Pra­com nad pro­jek­tem towarzyszył postęp tech­nik automaty­cznego sek­wencjonowa­nia DNA i badan DNA (np. zostały wynalezione mikro­macierze DNA).

HGP uzna­je się za jed­ną z najwięk­szych naukowych inic­jatyw na świecie. Pro­jek­tem kierował Fran­cis S. Collins i uczest­niczyły w nim set­ki badaczy z Chin, Japonii, Niemiec, Francji, USA i Wielkiej Bry­tanii.


Przeczy­taj więcej:


Źródła:

MARTA M. GABRYELSKA, MACIEJ SZYMAŃSKI, JAN BARCISZEWSKI, DNA – cząstecz­ka, która zmieniła naukę.Krótka his­to­ria odkryć, NAUKA 2/2009 — 111–134
https://www.polskieradio.pl/23/266/Artykul/734597,DNA-ma-fotke-z-prawdziwego-zdarzenia
https://pl.wikipedia.org/wiki/Kwas_deoksyrybonukleinowy
https://pl.wikipedia.org/wiki/Projekt_poznania_ludzkiego_genomu