Prawa przysługujące po poronieniu lub martwym urodzeniu – jak z nich skorzystać?
Po poronieniu i martwym urodzeniu przysługuje Wam skrócony urlop macierzyński z zasiłkiem, zasiłek pogrzebowy w wysokości 7000 zł, rejestracja dziecka w urzędzie stanu cywilnego i pochówek. Do większości z nich wystarczy zaświadczenie o martwym urodzeniu, które wydaje szpital.
Poniżej opisujemy każde uprawnienie osobno: jaki dokument je otwiera, gdzie go złożyć i ile macie na to czasu. Zaznaczamy też wyraźnie, przy których z nich potrzebna jest ustalona płeć dziecka, a przy których nie.
Czego potrzebujesz do każdego z tych uprawnień
Spis treści
Do urlopu macierzyńskiego, zasiłku pogrzebowego i pochówku wystarczy zaświadczenie o martwym urodzeniu ze szpitala. Płeć dziecka jest potrzebna wtedy, gdy chcesz zarejestrować dziecko w urzędzie stanu cywilnego, otrzymać akt urodzenia i ubiegać się o świadczenie z dodatkowej polisy. Od 6 sierpnia 2025 r. przepisy oddzieliły te dwie grupy uprawnień od siebie1, więc warto wiedzieć, które z nich są dla Ciebie dostępne od razu.
| Uprawnienie | Dokument, który wystarczy | Płeć dziecka |
|---|---|---|
| Urlop macierzyński | zaświadczenie o martwym urodzeniu | zbędna |
| Urlop okolicznościowy ojca | akt urodzenia z adnotacją | potrzebna |
| Zasiłek pogrzebowy | zaświadczenie o martwym urodzeniu | zbędna |
| Pochówek dziecka | zaświadczenie o martwym urodzeniu | zbędna |
| Rejestracja w urzędzie stanu cywilnego | karta martwego urodzenia | potrzebna |
| Akt urodzenia z adnotacją | karta martwego urodzenia | potrzebna |
| Świadczenie z dodatkowej polisy | akt urodzenia z adnotacją | potrzebna |
Stan prawny na 10 listopada 2026 r.
Zaświadczenie o martwym urodzeniu wystawia lekarz specjalista w dziedzinie położnictwa i ginekologii albo położna, na podstawie dokumentacji medycznej. Kartę martwego urodzenia szpital wystawia dopiero wtedy, gdy zna płeć dziecka.
Czy po poronieniu przysługuje urlop macierzyński
Tak. Możesz skorzystać ze skróconego urlopu macierzyńskiego w wymiarze 8 tygodni, czyli 56 dni, a zasiłek macierzyński wynosi 100% podstawy. Urlop liczy się od dnia, w którym doszło do straty.
Urlopu udziela pracodawca na podstawie Twojego wniosku i ma obowiązek go udzielić. Przysługuje niezależnie od tygodnia ciąży, w którym doszło do poronienia.
Jakie dokumenty dołączyć do wniosku
Wystarczy jeden z dwóch:
- zaświadczenie lekarza lub położnej o martwym urodzeniu, wydane na podstawie dokumentacji medycznej2 – ta droga jest otwarta od 6 sierpnia 2025 r. i jest najprostsza,
- akt urodzenia z adnotacją, że dziecko urodziło się martwe, jeśli zarejestrowałaś dziecko w urzędzie stanu cywilnego.
Jeśli szpital odmawia wydania zaświadczenia, powołaj się na rozporządzenie z 21 lipca 2025 r. Obowiązek wystawienia dokumentu nie zależy od czasu trwania ciąży ani od tego, czy płeć dziecka jest znana.
Czy po poronieniu przysługuje urlop okolicznościowy
Kobiecie przebywającej na skróconym urlopie macierzyńskim urlop okolicznościowy nie przysługuje. Może z niego skorzystać ojciec dziecka: 2 dni z tytułu narodzin dziecka i 2 dni z tytułu śmierci i pogrzebu dziecka.
Ojciec składa pracodawcy wniosek o udzielenie urlopu wraz z aktem urodzenia z adnotacją o martwym urodzeniu. To jedno z tych uprawnień, które otwiera dopiero rejestracja dziecka w urzędzie – a więc i znajomość płci.
Ile wynosi zasiłek pogrzebowy po poronieniu
Zasiłek pogrzebowy wynosi 7000 zł i kwota ta obowiązuje od 1 stycznia 2026 r.3 ZUS wypłaca go niezależnie od wysokości kosztów, które ponieśliście.
Od 6 sierpnia 2025 r. świadczenie przysługuje również na podstawie zaświadczenia o martwym urodzeniu, bez względu na czas trwania ciąży1. Wcześniej potrzebny był akt urodzenia z adnotacją o martwym urodzeniu, a ten powstaje dopiero po ustaleniu płci – dlatego przy wczesnych stratach zasiłek bywał nieosiągalny.
Ile czasu masz na złożenie wniosku
12 miesięcy od dnia, w którym doszło do straty. Do wniosku dołącz paragony i faktury potwierdzające koszty pochówku.
Jak zorganizować pochówek dziecka
Pochówek możesz zorganizować na podstawie samego zaświadczenia o martwym urodzeniu, bez rejestracji dziecka w urzędzie i bez ustalania płci. Szczegóły ustalisz z zakładem pogrzebowym i zarządcą cmentarza, a po pochówku złożysz do ZUS wniosek o zasiłek.
Jeśli zrezygnujecie z pochówku, szpital przekazuje tę sprawę odpowiednim instytucjom, na przykład miejskiemu ośrodkowi pomocy społecznej. Procedura różni się między szpitalami, więc szczegóły najlepiej ustalić na miejscu.
Cały przebieg, koszty i formalności opisujemy osobno: pogrzeb po poronieniu krok po kroku.
Jak zarejestrować dziecko w urzędzie stanu cywilnego
Rejestracja jest możliwa wtedy, gdy płeć dziecka jest znana. Podstawą jest karta martwego urodzenia wystawiona przez szpital, który przekazuje ją do urzędu w ciągu jednego dnia.
Właściwy jest urząd stanu cywilnego ze względu na siedzibę szpitala, który wystawił kartę. Po rejestracji urząd wydaje akt urodzenia z adnotacją o martwym urodzeniu. Akt zgonu w tej sytuacji nie powstaje.
Co daje rejestracja dziecka w USC
- Pozwala nadać dziecku imię i nazwisko i formalnie je upamiętnić w akcie urodzenia.
- Symbolicznie potwierdza jego istnienie. Dla wielu rodziców to ważny etap żałoby i sposób na domknięcie trudnego doświadczenia.
- Otwiera drogę do świadczenia z dodatkowej polisy i do urlopu okolicznościowego dla ojca.
Jeśli do straty doszło na wczesnym etapie ciąży i lekarz nie określił płci wzrokowo, jedyną drogą jest badanie genetyczne materiału z poronienia.
Badanie płci dziecka po poronieniu
Płeć ustalisz już od 6. tygodnia ciążyjuż od 6 tc., gdy USG jeszcze jej nie pokazuje
Próbka
Materiał z poronienia w soli fizjologicznej
lub bloczek parafinowy
Zakres
Analiza chromosomów płciowych X i Y
Czas
Wynik w 3-6 dni roboczych
Odbiór próbki
Bezpłatnie kurierem z domu lub ze szpitala
Wsparcie
Konsultant pomoże 6 dni w tygodniu
Z tej samej próbki
Możesz zbadać też przyczynę poronienia
Czym jest karta martwego urodzenia
Karta martwego urodzenia to dokument wystawiany przez szpital, na podstawie którego urząd stanu cywilnego rejestruje dziecko i wydaje akt urodzenia. Szpital wpisuje w niej płeć dziecka, dlatego bez jej ustalenia karta nie powstaje.
To jest moment, w którym cała sprawa się zatrzymuje. Przy wczesnej stracie płci zwykle nie widać, szpital zostawia w dokumentacji adnotację o płci nieustalonej i karty nie wystawia. Zaświadczenie o martwym urodzeniu, które dostajesz zamiast niej, otwiera urlop, zasiłek i pochówek – ale do urzędu stanu cywilnego już nie wystarczy.
Kiedy przysługuje świadczenie z dodatkowej polisy
Jeśli masz dodatkowe ubezpieczenie, może Ci przysługiwać świadczenie z tytułu straty dziecka – podstawą wypłaty jest akt urodzenia z adnotacją, że dziecko urodziło się martwe. Warunki sprawdzisz w ogólnych warunkach ubezpieczenia, bo część ubezpieczycieli uzależnia wypłatę od tygodnia ciąży.
Zmiana przepisów z 6 sierpnia 2025 r. nie objęła prywatnych polis. Ubezpieczyciele wciąż wymagają ustalenia płci dziecka i aktu urodzenia, a nie zaświadczenia ze szpitala. Jeśli masz ubezpieczenie grupowe w pracy, sprawdź to, zanim zrezygnujesz z badania – przy wczesnej stracie materiał da się zabezpieczyć tylko raz.
Jak ustalić płeć dziecka po poronieniu
Płeć dziecka ustalisz badaniem genetycznym materiału z poronienia, a wynik otrzymasz w 3-6 dni roboczych. Dokument z wynikiem jest tym, co pokazujesz w szpitalu, żeby otrzymać kartę martwego urodzenia, a potem w urzędzie stanu cywilnego.
Badanie wykonujemy od 6. tygodnia ciąży, z materiału zabezpieczonego w soli fizjologicznej albo z bloczka parafinowego, który szpital wypożycza po zakończonym badaniu histopatologicznym. Do oznaczenia płci obie drogi są dobre, więc jeśli materiał trafił już do histopatologii, badanie nadal jest możliwe.
Badanie daje Ci konkretną rzecz: podstawę do wydania karty martwego urodzenia, a dalej do rejestracji dziecka, aktu urodzenia z imieniem i świadczenia z polisy. Dla wielu rodziców ma też znaczenie, którego żaden przepis nie opisuje – pozwala mówić o dziecku „ona” albo „on”.
Jak zabezpieczyć materiał, ile badanie kosztuje i jak je zamówić, opisujemy osobno: badanie płci dziecka po poronieniu.
Umów badanie płci dziecka
Zostaw numer, a konsultantka oddzwoni i sprawdzi, co da się wykonać z Twojego materiału. Zapyta o przebieg poronienia i o to, w czym materiał zabezpieczono – bo od tego zależy, czy badanie wykonamy z próbki w soli fizjologicznej, czy z bloczka parafinowego. Rozmowa jest bezpłatna i nie zobowiązuje do zakupu.
W pierwszym kroku formularza wybierasz Badanie materiału z poronienia – określenie płci. Jeśli zależy Ci również na poznaniu przyczyny straty, powiedz o tym konsultantce – z jednej próbki wykonamy oba badania.
Umów wizytę w placówce
1. Wybierz badanie
2. Wybierz badanie w punkcie pobrań lub wizytę domową
3. Wybierz termin
4. Dane kontaktowe
Najczęściej zadawane pytania o prawa po poronieniu
Podstawa prawna
- [1] Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 lipca 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe, Dz.U. z 2025 r. poz. 968
- [2] Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 lipca 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zakresu informacji o okolicznościach mających wpływ na prawo do zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa lub ich wysokość oraz dokumentów niezbędnych do przyznania i wypłaty zasiłków, Dz.U. z 2025 r. poz. 969
- [3] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, komunikat: Wyższy zasiłek pogrzebowy od 1 stycznia 2026 r.
Autorzy:
- Agata Iwanow – radca prawny
- Marta Delesiewicz-Rzewuska – aplikantka radcowska
Fundacja Medycyny Prenatalnej im. Ernesta Wójcickiego
Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi wykładni prawa. Artykuł uwzględnia stan prawny obowiązujący w dniu publikacji, chyba że w treści wskazano inny stan prawny.
Redakcja testDNA
Treści na tej stronie zostały przygotowane przez zespół redakcyjny testDNA. Są one opiniowane i zatwierdzane zgodnie z najnowszą wiedzą medyczną przez naszych ekspertów.
Naszą misją jest dostarczanie pacjentom rzetelnych informacji oraz nowoczesnych rozwiązań diagnostycznych.
W pracach nad materiałami edukacyjnymi uczestniczą lekarze, diagności laboratoryjni oraz konsultanci medyczni, którzy na co dzień wspierają pacjentów. Dzięki temu masz większą pewność, że informacje, które czytasz, są oparte na aktualnej wiedzy medycznej i praktyce klinicznej.
