Prawa przysługujące po poronieniu lub martwym urodzeniu – jak z nich skorzystać?

Aktualizacja artykułu zgodnie z nowymi przepisami od 6.08.2025 r. oraz z nową kwotą zasiłku pogrzebowego od 1.01.2026 r.

Rodzicom, którzy stracili dziecko na skutek poronienia lub martwego urodzenia, może przysługiwać uprawnienie do:

• rejestracji dziecka w urzędzie stanu cywilnego,
• pochówku dziecka,
• uzyskania zasiłku pogrzebowego,
• skróconego urlopu macierzyńskiego,
• urlopu okolicznościowego.

To od rodziców zależy, czy zechcą skorzystać z przysługujących im praw, ponieważ jest to ich uprawnienie, a nie obowiązek.

Czy do skorzystania z tych praw potrzebne jest ustalenie płci dziecka?

Od 6 sierpnia 2025 r. nie w każdym przypadku. Do uzyskania urlopu macierzyńskiego i zasiłku pogrzebowego wystarczy zaświadczenie lekarza lub położnej o martwym urodzeniu, niezależnie od czasu trwania ciąży.

Ustalenie płci dziecka pozostaje jednak konieczne, jeśli rodzice chcą:

• otrzymać kartę martwego urodzenia,
• zarejestrować dziecko w urzędzie stanu cywilnego,
• otrzymać akt urodzenia z adnotacją „dziecko martwo urodzone”, nadać dziecku imię i nazwisko, a tym samym symbolicznie potwierdzić jego obecność w rodzinie,
• skorzystać z odszkodowania z dodatkowej polisy ubezpieczeniowej, na przykład ubezpieczenia grupowego w zakładzie pracy.

Jak ustalić płeć dziecka po poronieniu?

Jeśli do poronienia doszło na wczesnym etapie i lekarz nie był w stanie określić płci wzrokowo, rodzice mogą ją ustalić dzięki badaniu genetycznemu. Wynik badania pozwala następnie uzyskać kartę martwego urodzenia i zarejestrować dziecko w urzędzie stanu cywilnego, co jest prawem rodziców niezależnie od momentu utraty ciąży.

Jaki materiał jest potrzebny do badania?

Do laboratorium genetycznego trzeba przekazać próbkę z materiałem z poronienia. Może to być:

• kosmówka lub kawałek pępowiny zabezpieczony w soli fizjologicznej, który zabezpiecza się w trakcie poronienia,
• bloczek parafinowy, który można wypożyczyć ze szpitala po zakończonym badaniu histopatologicznym.

Jak zarejestrować dziecko w urzędzie stanu cywilnego?

Rejestracja jest możliwa wtedy, gdy płeć dziecka jest znana. Dokonuje się jej na podstawie karty martwego urodzenia wystawionej przez szpital, który w terminie 1 dnia przekazuje ją do USC.

Właściwy jest urząd stanu cywilnego ze względu na siedzibę szpitala, który wystawił kartę martwego urodzenia. Po rejestracji USC wydaje rodzicom akt urodzenia z adnotacją o martwym urodzeniu. Akt zgonu nie jest w tej sytuacji wydawany.

Co daje rejestracja dziecka w USC?

• Pozwala formalnie upamiętnić dziecko poprzez akt urodzenia, w którym można nadać mu imię i nazwisko.
• Symbolicznie potwierdza jego istnienie. Dla wielu rodziców to ważny etap żałoby i sposób na domknięcie trudnego doświadczenia.
• Umożliwia ubieganie się o świadczenie z dodatkowej polisy, na przykład ubezpieczenia grupowego w zakładzie pracy.

Jeśli do straty doszło na wczesnym etapie ciąży, płeć dziecka można ustalić wyłącznie z materiału zabezpieczonego po poronieniu. Badanie możesz zamówić online, a zestaw do zabezpieczenia próbki prześlemy Ci wraz z formularzami:

Zamów badanie płci po poronieniu

Czy po poronieniu przysługuje urlop macierzyński?

Tak. Kobieta może skorzystać ze skróconego urlopu macierzyńskiego w wymiarze 8 tygodni, czyli 56 dni. Urlop liczy się od dnia, w którym doszło do straty, a zasiłek macierzyński wynosi 100 procent podstawy.

Urlop udzielany jest przez pracodawcę na podstawie wniosku pracownicy. Pracodawca ma obowiązek go udzielić.

Jakie dokumenty dołączyć do wniosku?

• akt urodzenia z adnotacją, że dziecko urodziło się martwe, otrzymany z urzędu stanu cywilnego, jeśli rodzice dokonali rejestracji dziecka, albo
• od 6 sierpnia 2025 r. zaświadczenie lekarza lub położnej o martwym urodzeniu, wydane na podstawie dokumentacji medycznej⁽²⁾.

Czy po poronieniu przysługuje urlop okolicznościowy?

Kobiecie przebywającej na skróconym urlopie macierzyńskim urlop okolicznościowy nie przysługuje. Może z niego natomiast skorzystać ojciec dziecka: ma prawo do 2 dni z tytułu narodzin dziecka oraz 2 dni z tytułu śmierci i pogrzebu dziecka.

W tym celu trzeba przedstawić pracodawcy wniosek o udzielenie urlopu oraz akt urodzenia z adnotacją o martwym urodzeniu.

Jak zorganizować pochówek dziecka?

Możliwe są dwie drogi, w zależności od tego, czy dziecko zostało zarejestrowane w USC.

Pochówek po rejestracji w urzędzie stanu cywilnego

Pochówek organizują samodzielnie rodzice po dokonaniu rejestracji dziecka. Decydują się na to często ci rodzice, którzy chcą uczcić pamięć dziecka w sposób bardziej osobisty i symboliczny, z pełną dokumentacją i imieniem wpisanym do aktu urodzenia.

Po dokonaniu pochówku można złożyć do ZUS wniosek o wypłatę zasiłku pogrzebowego. Szczegóły ustala się z wybranym zakładem pogrzebowym oraz zarządcą cmentarza.

Pochówek na podstawie zaświadczenia o martwym urodzeniu

Pochówek można zorganizować również bez rejestracji dziecka w USC. W tej sytuacji nie jest konieczne ustalenie płci dziecka. Podstawą jest wówczas zaświadczenie o martwym urodzeniu, wystawione przez lekarza specjalistę w dziedzinie położnictwa i ginekologii albo położną, na podstawie dokumentacji medycznej.

Więcej o samej organizacji pogrzebu, kosztach i formalnościach piszemy na stronie pogrzeb po poronieniu krok po kroku.

Co się dzieje, jeśli rodzice zrezygnują z pochówku?

Szpital przekazuje wtedy kwestie związane z organizacją pochówku odpowiednim instytucjom, na przykład miejskiemu ośrodkowi pomocy społecznej. Procedura może się różnić w poszczególnych szpitalach, dlatego szczegóły najlepiej ustalić na miejscu.

Ile wynosi zasiłek pogrzebowy po poronieniu?

Zasiłek pogrzebowy wynosi 7000 zł i kwota ta obowiązuje od 1 stycznia 2026 r.⁽³⁾ Wypłacany jest niezależnie od wysokości kosztów poniesionych przez rodziców dziecka.

Po pochówku rodzice mogą złożyć wniosek do ZUS. Od 6 sierpnia 2025 r. świadczenie przysługuje również na podstawie zaświadczenia o martwym urodzeniu, wystawionego przez lekarza specjalistę lub położną, bez względu na czas trwania ciąży⁽¹⁾.

Ile mam czasu na złożenie wniosku?

12 miesięcy od dnia, w którym doszło do straty. Do wniosku należy dołączyć paragony i faktury potwierdzające koszty poniesione w związku z pochówkiem.

Czy przysługuje świadczenie z dodatkowej polisy?

Jeśli rodzice posiadają dodatkowe ubezpieczenie, może im przysługiwać świadczenie z tytułu straty dziecka w wyniku poronienia lub martwego urodzenia. Warunki warto sprawdzić w ogólnych warunkach ubezpieczenia, bo niektórzy ubezpieczyciele uzależniają wypłatę od tygodnia ciąży, w którym doszło do straty.

Podstawą do wypłaty świadczenia jest akt urodzenia z adnotacją, że dziecko urodziło się martwe.

Podstawa prawna

(1) Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 lipca 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz.U. z 2025 r. poz. 968)

(2) Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 lipca 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zakresu informacji o okolicznościach mających wpływ na prawo do zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa lub ich wysokość oraz dokumentów niezbędnych do przyznania i wypłaty zasiłków (Dz.U. z 2025 r. poz. 969)

(3) Zakład Ubezpieczeń Społecznych, komunikat: Wyższy zasiłek pogrzebowy od 1 stycznia 2026 r.

Autorzy:

• Agata Iwanow – radca prawny
• Marta Delesiewicz-Rzewuska – aplikantka radcowska

Fundacja Medycyny Prenatalnej im. Ernesta Wójcickiego

www.fundacjaernesta.pl

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi wykładni prawa. Artykuł uwzględnia stan prawny, który obowiązuje w dniu publikacji (chyba że inny stan prawny został wskazany w treści artykułu).