Badania DNA z włosów w sprawie Tomasza Komendy
Ostatnio cała Polska żyje sprawą Tomasza Komendy, który 18 lat temu został skazany za zabójstwo i gwałt. Teraz uzyskał przedterminowe zwolnienie, ponieważ istnieją przypuszczenia, że niesłusznie odbywał karę.
.
Jednym z dowodów w sprawie była znaleziona przy ciele ofiary czapka z włosami. Na podstawie badań DNA wskazano, że jej właścicielem jest Tomasz Komenda. Jednocześnie stwierdzono, że zestaw cech genetycznych właściciela czapki występuje średnio u 1 na 71 osób [1]. Badania DNA uwzględnione w wyroku były przeprowadzane metodą PolyMarker. Pominięto natomiast badania biegłych z innego ośrodka, przeprowadzone metodą mtDNA, które wykazały, że włosy nie należą do Tomasza Komendy [2].
Metody badania DNA: PolyMarker, mtDNA i STR
Spis treści
O to, na czym polegają metody stosowane w analizie genetycznej włosów i czym się różnią między sobą, zapytaliśmy dr Paulinę Wolańską-Nowak, eksperta z zakresu kryminalistyki i identyfikacji osobniczej testDNA Laboratorium Sp. z o.o.
.
Badanie z wykorzystaniem zestawu PolyMarker obejmuje analizę fragmentów DNA (markerów) o dość znacznej długości i niskim stopniu zróżnicowania. Markery te posiadają tylko 2 lub 3 allele (odmiany) i można powiedzieć, że słabo różnicują ludzi w porównaniu do markerów analizowanych innymi metodami. Metoda z zastosowaniem testu „paskowego” PolyMarker wymaga dużej ilości czystego DNA, tymczasem w cebulkach włosów jest go bardzo mało, stąd nie nadaje się on do analizy wymienionym wyżej testem. Metoda ta nie jest odpowiednia dla mieszanin DNA dwóch i więcej osób, gdyż nie rozróżnia od ilu osób pochodzi badany materiał genetyczny.
Już 20 lat temu PolyMarker nie był nowoczesną metodą analizy DNA. W Polsce, Europie i USA dostępna była metoda identyfikacji osób przy użyciu markerów typu STR oparta na analizie fragmentów DNA, które są wysoce polimorficzne. Każdy z nich posiada kilkanaście, a nawet kilkadziesiąt alleli. Jeżeli obliczono, że określony profil uzyskany w badaniu PolyMarker występuje u 1 na 71 osób, to profil ustalony metodą STR w oparciu o 23 markery występuje u około 1 na 1020 osób. Metodę STR można wykorzystać dla bardzo niskiej ilości DNA i w przypadku mieszanin DNA dwóch czy więcej osób. Pozwala ustalić nie tylko liczbę osób, ale też ilość materiału genetycznego pochodzącego od każdej z nich.
Zgodnie z rutynową praktyką trzony włosów pozbawione cebulek i inne materiały, np. kości, z bardzo niską ilością DNA bada się z wykorzystaniem analizy mitochondrialnego DNA (mtDNA). Przewaga analizy mtDNA wynika z faktu, że przeciętna ludzka komórka zawiera od kilu do kilku tysięcy kopii mtDNA, w przeciwieństwie do obecności dwóch kopii jądrowego DNA. Pewną „niedogodnością” jest fakt, iż dziedziczny jest on w linii matczynej, tzn., że każda osoba posiada sekwencję mtDNA (tzw. haplotyp) zgodną z tą, jaką odziedziczyła po matce. Sekwencjonowanie mtDNA pozwala z bardzo wysoką czułością określić charakterystyczne cechy danej osoby. Już w 1999 roku, ze względu na niską wówczas liczbę profili mtDNA zawartą w europejskiej bazie danych, szansa powtórzenia się określonego haplotypu wynosiła jak 1 na około 2000 osób. Obecnie ta szansa wynosi dla populacji europejskiej około 1 na 86 000 osób.
Badania DNA są najbardziej skuteczną metodą identyfikacji osób
Badania DNA przeprowadzane metodą STR i mtDNA są najbardziej skuteczną metodą identyfikacji osób. Na podstawie próbki pochodzącej z miejsca zbrodni (np. włosy, plamy krwi, wydzieliny biologiczne) ustala się profil genetyczny i porównuje się go z profilem osoby podejrzanej. Pozwala to określić, czy zbadane próbki mogą pochodzić od tej samej osoby. Profil genetyczny jest unikalny dla każdego człowieka (wyjątkiem są bliźnięta jednojajowe) i określany jest „genetycznym odciskiem palca”. Co więcej, analizowane w badaniu fragmenty DNA są takie same przez całe życie (od życia płodowego), a nawet po śmierci.
Przeczytaj więcej:
- TVN24 „Wszystkie błędy w sprawie Tomasza Komendy” – zdjęcia do reportażu
- Artykuł eksperta: Dlaczego badanie ojcostwa z próbek śladowych wymaga dużej precyzji i doświadczenia?
- Czy wynik prywatnego testu na ojcostwo może być wykorzystany w sądzie?
Źródła: [1] https://www.tvn24.pl/wiadomosci-z-kraju,3/wszystkie-bledy-w-sprawie-tomasza-komendy-czarno-na-bialym,827208.html, [2] http://natemat.pl/234881,za-co-siedzial-tomasz-komenda-badania-dna-wykluczaly-jego-sprawstwo
Zdjęcia: www.testDNA.pl
[sgmb id=1]
Redakcja testDNA
Treści na tej stronie zostały przygotowane przez zespół redakcyjny testDNA. Są one opiniowane i zatwierdzane zgodnie z najnowszą wiedzą medyczną przez naszych ekspertów.
Naszą misją jest dostarczanie pacjentom rzetelnych informacji oraz nowoczesnych rozwiązań diagnostycznych.
W pracach nad materiałami edukacyjnymi uczestniczą lekarze, diagności laboratoryjni oraz konsultanci medyczni, którzy na co dzień wspierają pacjentów. Dzięki temu masz większą pewność, że informacje, które czytasz, są oparte na aktualnej wiedzy medycznej i praktyce klinicznej.
