Badania DNA z włosów w sprawie Tomasza Komendy

Badania DNA z włosów w sprawie Tomasza KomendyOstat­nio cała Pol­s­ka żyje sprawą Tomasza Komendy, który 18 lat temu został skazany za zabójst­wo i gwałt. Ter­az uzyskał przedter­mi­nowe zwol­nie­nie, ponieważ ist­nieją przy­puszczenia, że niesłusznie odby­wał karę.

.

Jed­nym z dowodów w spraw­ie była znaleziona przy ciele ofi­ary czap­ka z włosa­mi. Na pod­staw­ie badań DNA wskazano, że jej właś­ci­cielem jest Tomasz Komen­da. Jed­nocześnie stwierd­zono, że zestaw cech gene­ty­cznych właś­ci­ciela czap­ki wys­tępu­je śred­nio u 1 na 71 osób [1]. Bada­nia DNA uwzględ­nione w wyroku były przeprowadzane metodą Poly­Mark­er. Pominię­to nato­mi­ast bada­nia biegłych z innego ośrod­ka, przeprowad­zone metodą mtD­NA, które wykaza­ły, że włosy nie należą do Tomasza Komendy [2].

Metody badania DNA: PolyMarker, mtDNA i STR

O to, na czym pole­ga­ją metody stosowane w anal­izie gene­ty­cznej włosów i czym się różnią między sobą, zapy­tal­iśmy dr Paulinę Wolańską-Nowak, eksper­ta z zakre­su krymi­nal­isty­ki i iden­ty­fikacji osob­niczej testD­NA Lab­o­ra­to­ri­um Sp. z o.o.

.

dr Pauli­na Wolańs­ka-Nowak

Badanie z wyko­rzys­taniem zestawu Poly­Mark­er obe­j­mu­je anal­izę frag­men­tów DNA (mark­erów) o dość znacznej dłu­goś­ci i niskim stop­niu zróżni­cow­a­nia. Mark­ery te posi­ada­ją tylko 2 lub 3 allele (odmi­any) i moż­na powiedzieć, że słabo różnicu­ją ludzi w porów­na­niu do mark­erów anal­i­zowanych inny­mi meto­da­mi. Meto­da z zas­tosowaniem tes­tu „paskowego” Poly­Mark­er wyma­ga dużej iloś­ci czys­tego DNA, tym­cza­sem w cebulkach włosów jest go bard­zo mało, stąd nie nada­je się on do anal­izy wymienionym wyżej testem. Meto­da ta nie jest odpowied­nia dla mieszanin DNA dwóch i więcej osób, gdyż nie rozróż­nia od ilu osób pochodzi badany mate­ri­ał gene­ty­czny.

Już 20 lat temu Poly­Mark­er nie był nowoczes­ną metodą anal­izy DNA. W Polsce, Europie i USA dostęp­na była meto­da iden­ty­fikacji osób przy uży­ciu mark­erów typu STR opar­ta na anal­izie frag­men­tów DNA, które są wysoce polimor­ficzne. Każdy z nich posi­a­da kilka­naś­cie, a nawet kilka­dziesiąt alleli. Jeżeli oblic­zono, że określony pro­fil uzyskany w bada­niu Poly­Mark­er wys­tępu­je u 1 na 71 osób, to pro­fil ustalony metodą STR w opar­ciu o 23 mark­ery wys­tępu­je u około 1 na 1020 osób. Metodę STR moż­na wyko­rzys­tać dla bard­zo niskiej iloś­ci DNA i w przy­pad­ku mieszanin DNA dwóch czy więcej osób. Pozwala ustal­ić nie tylko liczbę osób, ale też ilość mate­ri­ału gene­ty­cznego pochodzącego od każdej z nich.

Zgod­nie z rutynową prak­tyką trzony włosów pozbaw­ione cebulek i inne mate­ri­ały, np. koś­ci, z bard­zo niską iloś­cią DNA bada się z wyko­rzys­taniem anal­izy mito­chon­dri­al­nego DNA (mtD­NA).  Przewa­ga anal­izy mtD­NA wyni­ka z fak­tu, że prze­cięt­na ludz­ka komór­ka zaw­iera od kilu do kilku tysię­cy kopii mtD­NA, w prze­ci­wieńst­wie do obec­noś­ci dwóch kopii jądrowego DNA.  Pewną „niedo­god­noś­cią” jest fakt, iż dziedz­iczny jest on w linii matczynej, tzn., że każ­da oso­ba posi­a­da sek­wencję mtD­NA (tzw. hap­lo­typ) zgod­ną z tą, jaką odziedz­iczyła po matce. Sek­wencjonowanie mtD­NA pozwala z bard­zo wysoką czułoś­cią określić charak­terysty­czne cechy danej oso­by. Już w 1999 roku, ze wzglę­du na niską wów­czas liczbę pro­fili mtD­NA zawartą w europe­jskiej bazie danych, szansa powtórzenia się określonego hap­lo­ty­pu wynosiła jak 1 na około 2000 osób. Obec­nie ta szansa wynosi dla pop­u­lacji europe­jskiej około 1 na 86 000 osób.

Badania DNA są najbardziej skuteczną metodą identyfikacji osób

Bada­nia DNA przeprowadzane metodą STR i mtD­NA są najbardziej skuteczną metodą iden­ty­fikacji osób. Na pod­staw­ie prób­ki pochodzącej z miejs­ca zbrod­ni (np. włosy, plamy krwi, wydzieliny bio­log­iczne) usta­la się pro­fil gene­ty­czny i porównu­je się go z pro­filem oso­by pode­jrzanej. Pozwala to określić, czy zbadane prób­ki mogą pochodz­ić od tej samej oso­by. Pro­fil gene­ty­czny jest unikalny dla każdego człowieka (wyjątkiem są bliźnię­ta jed­no­ja­jowe) i określany jest „gene­ty­cznym odciskiem pal­ca”.  Co więcej, anal­i­zowane w bada­niu frag­men­ty DNA są takie same przez całe życie (od życia płodowego), a nawet po śmier­ci.


Przeczy­taj więcej:


Źródła: [1] https://www.tvn24.pl/wiadomosci-z-kraju,3/wszystkie-bledy-w-sprawie-tomasza-komendy-czarno-na-bialym,827208.html, [2] http://natemat.pl/234881,za-co-siedzial-tomasz-komenda-badania-dna-wykluczaly-jego-sprawstwo

Zdję­cia: www.testDNA.pl