Dlaczego nie mogę zajść w ciążę?

Czasem wszystkie podstawowe wyniki są prawidłowe. Owulacja jest. Hormony w normie. USG wygląda dobrze. Spermogram bez większych zastrzeżeń. A ciąży nadal nie ma. Wtedy naturalnie pojawia się pytanie: dlaczego nie mogę zajść w ciążę, skoro podstawowe badania nie pokazują nic niepokojącego?

Czasem ciąża się pojawia, ale kończy zbyt wcześnie – dochodzi do ciąży biochemicznej, poronienia albo kolejnego niepowodzenia procedury in vitro.

Para wspólnie przegląda wyniki badań przy laptopie, planując kolejne kroki w staraniach o dziecko

Wiele par mówi dokładnie to samo: „wszyscy mówią, że jesteśmy zdrowi, a dziecka nadal nie ma”. Jeśli to Wasza historia – ten tekst jest dla Was.

W takich sytuacjach warto spojrzeć głębiej – na geny związane z płodnością. Geny nie zastępują standardowych badań; pokazują to, czego te badania zwykle nie obejmują: mechanizmy na poziomie komórki, które decydują o dojrzewaniu komórki jajowej, funkcji plemników, zapłodnieniu, zagnieżdżeniu zarodka (implantacji) i pierwszych tygodniach ciąży.

To właśnie tam często leżą genetyczne przyczyny niepłodności, których nie widać w podstawowych wynikach.

W tym artykule patrzymy na ciążę szerzej – jako na całą drogę prowadzącą do urodzenia dziecka.

Standardowe badania a geny

Spis treści

Standardowe badania pokazują efekt. Geny mogą pokazać mechanizm.

Pierwsze badania na niepłodność są bardzo ważne.  USG pokazuje obraz jajników i macicy. AMH (wskaźnik rezerwy jajnikowej) pomaga ocenić, ile komórek jajowych jeszcze zostało. FSH (hormon folikulotropowy) to jeden z hormonów ważnych dla pracy jajników. Spermogram pokazuje liczbę, ruchliwość i budowę plemników w dniu badania. 1

Każde z tych badań pokazuje jednak tylko fragment drogi do ciąży – to, co widać tu i teraz. Wiele kluczowych etapów dzieje się głębiej, na poziomie komórek i ich biologii.2,3,4,5

Najprościej: standardowe badania pokazują, co widać dziś. Geny mogą pomóc sprawdzić, dlaczego mimo dobrych wyników ciąży nadal nie ma albo dlaczego leczenie nie przynosi efektu.

Co pokazują standardowe badania, a co wnosi genetyka?

Prawidłowy kariotyp nie oznacza, że cała genetyka jest sprawdzona

„Robiliśmy kariotyp, więc genetykę mamy dobrą”. Kariotyp pokazuje głównie większe zmiany w chromosomach, a pomija mniejsze zmiany w pojedynczych genach ważnych dla płodności.

Odziedziczone po rodzicu duże zmiany odpowiadają za około 1% poronień, a u par z nawracającymi poronieniami tzw. zrównoważone przebudowy chromosomów stwierdza się u około 2–5% par.11,12

Bezpłatna konsultacja medyczna – zadzwoń do konsultantki
Bezpłatna konsultacja medyczna bez zobowiązań – zadzwoń do konsultantki

Co geny mają wspólnego z płodnością?

Do ciąży prowadzi wiele etapów i każdy musi zadziałać w odpowiednim czasie. Komórka jajowa musi dojrzeć. Plemnik musi nie tylko dobrze wyglądać w spermogramie, ale prawidłowo uczestniczyć w zapłodnieniu. Po połączeniu komórek zarodek musi rozpocząć rozwój, a potem zagnieździć się w macicy.

Na którym etapie droga do ciąży może się zatrzymać?

Warto wiedzieć: badanie genetyczne służy do czegoś więcej niż „znalezienie mutacji”. Największą wartością wyniku jest to, że podpowiada konkretne działanie: czy warto działać szybciej, czy rozważyć in vitro, czy omówić ICSI (wprowadzenie pojedynczego plemnika bezpośrednio do komórki jajowej), sztuczną aktywację komórki jajowej, PGT (badanie genetyczne zarodków przed transferem), pobranie plemników bezpośrednio z jądra lub najądrza (TESE/MESA), albo inne przygotowanie transferu.

Wynik genetyczny nie musi oznaczać „wyroku”

Wiele osób boi się, że jeśli coś wyjdzie, to przekreśli szanse na dziecko. Zwykle jest odwrotnie: wynik pomaga w końcu dobrać strategię, która ma większy sens biologiczny niż kolejne próby „na ślepo” – i to ona przybliża do ciąży.

Kiedy warto rozważyć badanie genów?

Diagnostykę genetyczną płodności warto rozważyć wtedy, gdy chcecie sprawdzić, na którym etapie droga do ciąży może się zatrzymywać: przy komórce jajowej, plemnikach, zapłodnieniu, rozwoju zarodka, implantacji albo bardzo wczesnym etapie ciąży.

To może być ważne zarówno na początku diagnostyki, jak i później – po dobrych wynikach, poronieniu, nieudanym leczeniu, nieudanym in vitro albo przed decyzją o kolejnych krokach.

Niepłodność idiopatyczna – co to właściwie znaczy?

Niepłodność idiopatyczna (niewyjaśniona) to sytuacja, w której podstawowe badania nie wskazują jednoznacznej przyczyny. Owulacja, drożność jajowodów i badanie nasienia mogą wyglądać prawidłowo, a ciąży nadal nie ma. 2

To nie zawsze znaczy, że „przyczyny nie ma”. Często oznacza tylko, że dotychczasowe badania nie objęły głębszych mechanizmów.

Przykładowe sytuacje, w których geny mogą wnieść kluczową informację

To nie jest lista gotowych diagnoz, to mapa sytuacji, w których wynik może wskazać konkretny kierunek. Znajdź swoją sytuację i rozwiń ją.

1. Starania o ciążę się przedłużają i nie wiecie, gdzie szukać przyczyny

To może być o Was, jeśli ciąży nie ma mimo regularnych starań – zwykle po około 12 miesiącach, a po 35. roku życia już po około 6 miesiącach. To moment, w którym wiele par zaczyna szukać odpowiedzi: od czego zacząć, jakie badania wykonać i czy przyczyna może leżeć głębiej niż w podstawowych wynikach.

Przykładowe geny: FSHR, FSHB, LHCGR, ESR1, TUBB8, PATL2, PLCZ1, PADI6, TLE6, ANXA5, HLA-G

Co wynik może zmienić w praktyce?

Lekarz może ustalić, od czego zacząć: monitorowanie cyklu, zmiana stymulacji, ocena komórek jajowych, pogłębienie diagnostyki męskiej czy przygotowanie do in vitro. Jeśli wynik wskazuje na słabszą odpowiedź jajników – dobiera się inny lek lub dawkę. Jeśli trudność jest po stronie komórki jajowej lub zarodka – sprawdza się, czy problem nie zaczyna się przed zagnieżdżeniem. Jeśli po stronie zagnieżdżenia – przygotowuje się endometrium (błonę śluzową macicy), ocenia krzepliwość i odporność.

Dzięki temu zamiast tracić kolejne miesiące, szybciej trafiacie w ten etap, który realnie dzieli Was od ciąży.

2. Wyniki są prawidłowe, ale ciąży nadal nie ma

To może być o Was, jeśli owulacja jest potwierdzona, hormony w normie, USG bez zmian, jajowody drożne, spermogram dobry – a ciąży nadal nie ma (często nazywane niepłodnością idiopatyczną).

To sytuacja, którą wiele par opisuje jako brak ciąży mimo owulacji, dobrych hormonów i prawidłowego spermogramu. Często określa się ją jako niepłodność idiopatyczną lub niepłodność niewyjaśnioną. Nie oznacza to, że przyczyny nie ma. Oznacza, że standardowa diagnostyka mogła jej jeszcze nie pokazać.

Przykładowe geny: TUBB8, PATL2, PLCZ1, CATSPER1/CATSPER2, PADI6, TLE6, MCM8, ANXA5, HLA-G

Co wynik może zmienić w praktyce?

Lekarz sprawdza, czy za prawidłowymi wynikami nie kryje się mechanizm, którego badania nie oceniają. Jeśli wynik dotyczy komórki jajowej – czy owulacja daje komórkę gotową do zapłodnienia. Jeśli plemnika – bada się fragmentację DNA plemników (uszkodzenia ich materiału genetycznego) i rozważa ICSI albo sztuczną aktywację komórki. Jeśli zagnieżdżenia – inne przygotowanie transferu, ocena krzepliwości, odporności, progesteronu oraz monitorowanie beta-hCG (hormonu ciążowego) od początku.

Ogólne „nie wiadomo dlaczego” zmienia się w konkretny plan: zmienić sposób stymulacji, pogłębić diagnostykę męską, przygotować in vitro inaczej, rozważyć PGT albo inaczej poprowadzić etap implantacji, co ma przybliżyć Was do ciąży.

3. Dobry spermogram, ale nie dochodzi do zapłodnienia

To może być o Was, jeśli spermogram nie pokazuje dużych nieprawidłowości, a mimo to nie dochodzi do zapłodnienia – naturalnie albo w in vitro.

Spermogram ocenia głównie liczbę, ruchliwość i budowę plemników. Nie zawsze pokazuje jednak, czy plemnik potrafi prawidłowo połączyć się z komórką jajową i uruchomić dalszy rozwój. Plemnik może wyglądać prawidłowo, ale nie dawać komórce jajowej „sygnału startowego”.

Przykładowe geny: PLCZ1, CATSPER1/CATSPER2, DNAH1, DPY19L2, AURKC, FANCM, BRDT, MSH5

Co wynik może zmienić w praktyce?

Lekarz szybciej oceni, czy próby naturalne lub inseminacja mają sens, czy lepiej od razu ICSI. Przy wariancie PLCZ1 (plemnik dociera do komórki, ale jej nie „włącza”) stosuje się sztuczną aktywację komórki jajowej – metodę używaną właśnie w takim braku zapłodnienia (por. Jones i wsp., 2022). Przy trudności z ruchem lub budową plemnika bada się fragmentację DNA plemników i dobiera inną selekcję plemników do procedury.

Zamiast powtarzać nieskuteczne próby, od razu wybieracie metodę, która realnie prowadzi do zapłodnienia i zarodka gotowego do transferu.

4. Nasienie jest bardzo słabe albo występuje azoospermia

To może być o Was, jeśli wynik nasienia pokazuje bardzo mało plemników, bardzo słabą ruchliwość, poważne zaburzenia budowy albo brak plemników w nasieniu. Brak plemników w ejakulacie to azoospermia.

Taki wynik często brzmi dla pary jak koniec drogi do biologicznego ojcostwa. Ale nie zawsze tak jest. Czasem plemniki są produkowane w jądrach, tylko nie trafiają do nasienia. Innym razem trudność dotyczy samej produkcji, dojrzewania, ruchu albo budowy plemników.

Przykładowe geny: CFTR, ADGRG2, TEX11, MEIOB, SOHLH1, DNAH1, CFAP43, CFAP44, AURKC, FANCM, BRDT

Co wynik może zmienić w praktyce?

Wynik pomaga odróżnić, czy plemniki nie są produkowane, czy są produkowane, ale nie trafiają do nasienia, czy też są obecne, ale nie działają prawidłowo. Przy genach takich jak CFTR lub ADGRG2 lekarz może omówić, czy przyczyną jest problem transportu plemników i czy warto rozważyć MESA/TESE, czyli pobranie plemników z najądrza lub jądra, a następnie ICSI.

Jeśli wynik wskazuje na zaburzenia produkcji plemników, można zaplanować dokładniejszą diagnostykę andrologiczną, badania hormonalne, USG jąder i rozmowę o realnych szansach uzyskania plemników do procedury. Jeśli problem dotyczy ruchu lub budowy plemników, lekarz może szybciej omówić ICSI zamiast dalszych prób naturalnych lub inseminacji. Przy CFTR ważna jest także ocena ryzyka genetycznego dla dziecka i ewentualne badanie partnerki.

Para szybciej wie, którą drogą realnie może mieć własne biologiczne dziecko.

5. Obawa o rezerwę jajnikową mimo dobrego AMH, FSH i USG

To może być o Was, jeśli AMH, FSH i USG wyglądają dobrze, ale pojawia się pytanie: „czy naprawdę mamy jeszcze czas?”. Może to dotyczyć kobiet po 35. roku życia, par odkładających ciążę, pacjentek po wcześniejszych zabiegach, leczeniu, chorobach przewlekłych albo sytuacji, gdy aktualnie dobre wyniki nie uspokajają, bo decyzja o ciąży jest odkładana.

AMH i USG pokazują aktualny obraz. Nie zawsze pokazują, jak szybko rezerwa jajnikowa może się zmieniać w kolejnych miesiącach lub latach.

Przykładowe geny: FMR1, MCM8, BMP15, NOBOX, FIGLA, FOXL2, DIAPH2

Co wynik może zmienić w praktyce?

Lekarz może potraktować czas jako ważniejszy czynnik niż wynikałoby to z samego AMH. Można zaplanować częstsze kontrole AMH, FSH i USG, krótszy czas dalszych prób naturalnych, szybsze leczenie albo zabezpieczenie płodności przez mrożenie komórek jajowych. Jeśli wynik sugeruje szybszy spadek jakości komórek – wcześniej omawia się in vitro i realny horyzont działania.

Konkretna wskazówka: jeśli czas gra rolę, warto działać teraz – zabezpieczyć płodność albo przyspieszyć leczenie, zanim szanse spadną.

6. Po stymulacji jest mało komórek jajowych albo są słabszej jakości

To może być o Was, jeśli jajniki odpowiedziały na stymulację słabiej niż zakładano – mało komórek, część niedojrzała – mimo że AMH, FSH i USG tego nie zapowiadały.

Taka sytuacja bywa opisywana jako słaba jakość komórek jajowych, mało komórek po stymulacji albo słaba odpowiedź na stymulację. To ważne, bo stymulacja nie polega tylko na „podaniu większej dawki leków”. Organizm każdej kobiety może inaczej reagować na hormony.

Przykładowe geny: FSHR, FSHB, LHCGR, LHB, ESR1, ESR2, MCM8

Co wynik może zmienić w praktyce?

Kolejną stymulację można zaplanować inaczej: dawkę FSH, rodzaj leku, wsparcie LH (hormonu dojrzewania komórki), częstsze kontrole USG. Jeśli pęcherzyki były dobre, ale komórki niedojrzałe – zmienia się moment zastrzyku kończącego dojrzewanie i czas punkcji (pobrania komórek jajowych). Dobór protokołu pod konkretny wynik to podejście zgodne z zaleceniami ESHRE dotyczącymi stymulacji.

Kolejna stymulacja jest dobrana pod Wasz organizm, więc rośnie szansa na więcej dojrzałych komórek – a z nich na zarodek.

7. Nie dochodzi do zapłodnienia albo zarodki słabo się rozwijają

To może być o Was, jeśli komórki jajowe zostały pobrane, plemniki są dostępne, a zapłodnienia nie ma albo zarodki zatrzymują się po kilku dniach.

Przykładowe geny: TUBB8, PATL2, WEE2, PLCZ1, PADI6, TLE6, NLRP7, KHDC3L, CLPP, MCM8, MSH5, FANCM

Co wynik może zmienić w praktyce?

Poprzednią procedurę można rozłożyć na czynniki: ile było komórek dojrzałych, ile niedojrzałych, ile się zapłodniło i na którym etapie zarodki się zatrzymały. Przy kolejnej próbie zmienia się protokół, moment zastrzyku kończącego dojrzewanie i czas punkcji, a przy braku zapłodnienia stosuje się sztuczną aktywację komórki (AOA).

Jeśli zarodki zatrzymują się wcześnie, lekarz może rozważyć PGT, zmianę strategii embriologicznej, ocenę czynnika męskiego i fragmentację DNA plemników. Gdy sytuacja powtarza się mimo zmian, wynik może być podstawą do rozmowy o realnych szansach przy własnych komórkach jajowych i o tym, czy dalsze procedury powinny wyglądać inaczej.

Wiecie, na którym etapie rozwój się zatrzymuje, więc następne podejście projektujecie tak, by powstał zarodek zdolny do transferu.

8. Zarodek się nie zagnieżdża albo dochodzi do bardzo wczesnych strat

To może być o Was, jeśli transfer prawidłowy, endometrium dobre, zarodek dobrej jakości – a ciąży nie ma; albo test dodatni, beta-hCG chwilę rośnie i ciąża szybko się kończy.

To jedna z najbardziej frustrujących sytuacji: jest zarodek, jest transfer, endometrium ma odpowiednią grubość, a mimo to nie dochodzi do implantacji. Tylko że implantacja to nie samo „przyklejenie się” zarodka do macicy. To bardzo precyzyjna komunikacja między zarodkiem a organizmem kobiety.

Przykładowe geny: ANXA5, HLA-G, FOXP3, PROKR1, WNT6, C4BPA, CD46

Co wynik może zmienić w praktyce?

Kolejny transfer można przygotować inaczej – nie tylko technicznie, ale też hormonalnie, immunologicznie i pod kątem bardzo wczesnego utrzymania ciąży: ocena krzepliwości, mikrokrążenia, progesteronu, grubości i struktury endometrium (błony śluzowej macicy), moment transferu.

Przy tle immunologicznym włącza się leczenie wspierające (np. heparynę, aspirynę) wtedy, gdy wyniki faktycznie na to wskazują.

Kolejny transfer przygotowujecie pod konkretną przyczynę, co zwiększa szansę, że ciąża się utrzyma.

9. Jesteście po poronieniu lub ciąży biochemicznej

To może być o Was, jeśli macie za sobą poronienie, więcej niż jedną stratę albo ciążę biochemiczną (bardzo wczesna strata – test ciążowy lub beta-hCG pokazują ciążę, ale nie rozwija się ona dalej na tyle, żeby była widoczna w USG).

Po stracie wiele osób zadaje sobie pytanie: „czy to była moja wina?”. To bardzo częste i bardzo obciążające. Tymczasem przyczyna może leżeć w mechanizmach biologicznych, na które para nie miała wpływu: w bardzo wczesnym rozwoju zarodka, implantacji, naprawie DNA, tolerancji ciąży albo tworzeniu pierwszych warunków dla łożyska.

Przykładowe geny: PADI6, TLE6, NLRP7, KHDC3L, MCM8, MSH5, FANCM, ANXA5, HLA-G, FOXP3, C4BPA, CD46, CGB

Co wynik może zmienić w praktyce?

Można sprawdzić, czy straty zaczynają się już na etapie pierwszych podziałów zarodka, implantacji, mikrokrążenia, krzepliwości albo reakcji immunologicznej. Przy kolejnej próbie można omówić PGT, zmianę strategii embriologicznej, ocenę czynnika męskiego, fragmentację DNA plemników, konsultację hematologiczną lub immunologiczną.

Następną ciążę prowadzi się od pierwszego dodatniego testu (kiedy oznaczyć beta-hCG i progesteron, kiedy pierwsze USG).

To zdejmuje z Was poczucie winy i daje plan na kolejną ciążę – prowadzoną tak, by ją utrzymać.

10. Macie za sobą kilka prób i nie chcecie powtarzać tego samego schematu

To może być o Was, jeśli za Wami są już nieudane próby leczenia, kilka transferów, słaby rozwój zarodków, brak implantacji albo poronienia po procedurze. Często pojawia się wtedy propozycja: „spróbujmy jeszcze raz”, ale bez jasnej odpowiedzi, co tym razem miałoby wyglądać inaczej.

Przykładowe geny: obszary: odpowiedź jajników na hormony, dojrzewanie komórek, funkcja plemników, rozwój zarodka, zagnieżdżenie, krzepliwość, odporność.

Co wynik może zmienić w praktyce?

Lekarz może sprawdzić, co konkretnie zmienić przed następną próbą: dawkę FSH, wsparcie LH, rodzaj preparatu, długość stymulacji, moment triggera (zastrzyk, który wywołuje ostateczne dojrzewanie komórek jajowych i przygotowuje je do pobrania), czas punkcji, sposób zapłodnienia, ICSI, AOA, PGT, diagnostykę andrologiczną, przygotowanie transferu, ocenę immunologii, krzepliwości albo dokładniejsze prowadzenie od pozytywnego testu.

Jeśli wcześniej pobrano mało komórek, dużo komórek było niedojrzałych albo zarodki zatrzymywały się wcześnie, wynik może być argumentem, żeby nie powtarzać identycznego protokołu. Jeśli transfery się nie udawały, można inaczej przygotować endometrium, progesteron, krzepliwość, immunologię i monitorowanie bardzo wczesnej ciąży.

Następna próba opiera się na nowych danych, a nie na powtórce, która już zawiodła – to realnie zwiększa szansę powodzenia.

Jak to wygląda w praktyce – jeden przykład od początku do końca:

Po ICSI mimo dobrych komórek brakuje zapłodnienia → wynik pokazuje wariant w genie PLCZ1 (plemnik dociera do komórki, ale jej nie „włącza”) → przy kolejnej procedurze embriolog stosuje ICSI ze sztuczną aktywacją komórki jajowej → zapłodnienie rusza i powstają zarodki do transferu → realna szansa na ciążę.

Nazwa genu nie jest celem. Celem jest decyzja: co zrobić inaczej, żeby kolejna próba przybliżyła Was do dziecka.

Co pokazują dane medyczne?

Liczby nie mają straszyć. Pokazują jedno: brak odpowiedzi po podstawowych badaniach zdarza się często.

8–15% par
Tyle par w wieku rozrodczym mierzy się z niepłodnością.1
15–30%
U tylu niepłodnych par podstawowa diagnostyka nie wskazuje jednoznacznej przyczyny (niepłodność niewyjaśniona).2
50% kobiet
i 20% mężczyzn
W jednym z badań u par z niewyjaśnioną niepłodnością istotne zmiany w genach związanych z płodnością wykryto u 50% kobiet i 20% mężczyzn.3
20–27% kobiet
z obniżoną rezerwą jajnikową może mieć uchwytne tło genetyczne.4
30–40% mężczyzn
niepłodnych mężczyzn mają nieznaną przyczynę trudności mimo standardowej diagnostyki.5

Jakim badaniem sprawdzić geny związane z płodnością?

Panele do diagnostyki genetycznej niepłodności różnią się zakresem, liczbą genów i sposobem omówienia wyniku. Przy wyborze warto sprawdzić, czy panel obejmuje procesy ważne w Waszej sytuacji – dojrzewanie komórek, funkcję plemników, zapłodnienie, zagnieżdżenie, odpowiedź na hormony, rezerwę jajnikową czy wczesny rozwój zarodka. Diagnostyka genetyczna jest częścią rekomendacji Polskiego Towarzystwa Medycyny Rozrodu i Embriologii (PTMR/PTMRiE) w poszukiwaniu przyczyn niepłodności.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze panelu?

  • Zakres: czy badanie obejmuje obszary po stronie kobiety i mężczyzny.
  • Dopasowanie: czy sprawdza geny związane z Waszą sytuacją.
  • Pobranie materiału: czy można wykonać je wygodnie, np. z wymazu z policzka.
  • Omówienie wyniku: czy wynik jest wyjaśniany przez specjalistę.

Przykładem takiego panelu jest FertiScan Complete, który analizuje 119 genów związanych m.in. z dojrzewaniem komórek jajowych, funkcją plemników, zapłodnieniem, implantacją, odpowiedzią na hormony i bardzo wczesnym rozwojem zarodka. Wykonuje się go z wymazu z policzka, wygodnie w domu, a wynik omawia z Wami lekarz genetyk specjalizujący się w planowaniu ciąży i niepowodzeniach rozrodu (konsultacja w cenie badania). To także jedno z badań genetycznych, które warto rozważyć przed in vitro.

konsultacja medyczna
Skonsultuj się
Chcesz spokojnie omówić swoją sytuację, zanim zdecydujesz o kolejnym kroku? Zadzwoń – bezpłatnie, bez zobowiązań.

Zadzwoń: 665 761 161

OD WYNIKU DO PLANU
Poznaj badanie
Zobacz, jak wynik może zamienić kolejne próby „na ślepo” w konkretny plan i przybliżyć Was do ciąży.

Sprawdź badanie FertiScan

Ile realnie kosztuje „próbowanie dalej”?

Kolejny miesiąc starań, kolejna inseminacja albo kolejne in vitro to nie tylko emocje i czas. To także konkretne pieniądze – i konkretne, ograniczone szanse.

  • Inseminacja z nasieniem partnera: ok. 1000–1300 zł za samą procedurę, a z wizytami, monitoringiem, badaniami i lekami – kilka tysięcy złotych.
  • Prywatne in vitro: zwykle ok. 12 000 – 20 000 zł, a z dodatkowymi procedurami, transferami mrożonymi lub badaniem genetycznym zarodków (PGT) – 20 000 – 35 000 zł.
  • Refundacja: program rządowy pokrywa główne etapy in vitro (do 4 cykli z własnymi komórkami), ale poza nim zostają inseminacja, rozszerzone badania genetyczne i PGT.

Refundacja daje szansę na leczenie. Sama w sobie nie odpowiada jednak na pytanie, dlaczego ciąży nadal nie ma. Każdy cykl – nawet refundowany – to czas, obciążenie dla Twojego ciała (leki, hormony, zabiegi) i emocje. Liczba prób jest ograniczona, więc warto chronić każdą z nich, zamiast powtarzać ten sam, nieudany schemat.

Do tego pierwsza próba rzadko od razu kończy się ciążą – dane brytyjskiego HFEA pokazują, że urodzeniem dziecka kończyło się około 25% świeżych transferów zarodka. Kolejne podejście powinno opierać się na nowych informacjach, a nie tylko powtarzać poprzedni plan.

Na tym tle panel genetyczny kosztuje ułamek jednej próby. Jeśli pozwoli zmienić schemat, który już zawiódł – realnie chroni cykl, miesiące, Twoje ciało i kolejne rozczarowanie. Wynik robicie raz, a jest ważny przy pierwszym in vitro, kolejnych transferach i planowaniu następnej ciąży.

Zanim zdecydujesz o in vitro (albo o kolejnej próbie)

In vitro to dla wielu par ogromna nadzieja – ale też leki, wizyty, oczekiwanie i dużo emocji. Nawet jeśli in vitro nie jest Waszym najbliższym krokiem, warto wcześniej wiedzieć, z czym wiąże się taka decyzja – zanim trzeba ją będzie podejmować pod presją czasu.

Wynik genetyczny nie prowadzi każdej pary do procedury. Pomaga podjąć lepszą decyzję: czy in vitro jest już najlepszym krokiem, czy najpierw warto wykorzystać inne możliwości – a jeśli procedura jest potrzebna, jak przygotować ją mądrzej.

W praktyce wynik może pomóc omówić m.in.:

Czy in vitro jest już konieczne? – czasem warto najpierw leczenie przyczynowe: hormonalne, metaboliczne, wsparcie owulacji, styl życia.

Jak zaplanować stymulację? – dobór leków, protokół, wsparcie LH, moment zastrzyku i punkcji (pobrania komórek).

Czy od razu ICSI? – jeśli trudność dotyczy funkcji plemnika lub aktywacji komórki

Czy potrzebna jest aktywacja komórki jajowej? – gdy plemnik dociera do komórki jajowej, ale nie uruchamia dalszego procesu.

Co przy słabszym rozwoju zarodków? – PGT, zmiana protokołu, wsparcie mitochondrialne, dokładniejsza ocena czynnika męskiego lub inna strategia embriologiczna.

Jak przygotować transfer? – endometrium, progesteron, implantację, mikrokrążenie, krzepliwość, immunologię oraz monitorowanie beta-hCG i progesteronu od pozytywnego testu.

Wynik omawia z Wami lekarz genetyk – do lekarza prowadzącego idziecie z gotową interpretacją

Wynik FertiScan Complete omawia z Wami lekarz genetyk specjalizujący się w planowaniu ciąży i niepowodzeniach rozrodu – konsultacja jest w cenie badania. Dostajecie gotową interpretację i wskazówki, co dana informacja oznacza dla dalszego postępowania.

Dzięki temu do lekarza prowadzącego idziecie już z omówionym wynikiem. Rozmowa jest wtedy prostsza: zamiast przekonywać go do genetyki, wspólnie dopasowujecie kolejne kroki do konkretnego wyniku. Warto ustalić:

  • jak dopasować protokół i dawki stymulacji,
  • czy zasadne jest ICSI, sztuczna aktywacja komórki lub PGT,
  • czy czynnik męski wymaga szerszej oceny,
  • jak przygotować transfer i prowadzenie wczesnej ciąży,
  • czy in vitro jest już najlepszym krokiem, czy najpierw warto wykorzystać inne możliwości.

Co przygotować na bezpłatną konsultację?

Zaczynacie od rozmowy z naszą konsultantką i lekarzem genetykiem (w cenie badania) – nazw genów znać nie musicie, a interpretację bierzemy na siebie. Żeby rozmowa była konkretna, przygotujcie:

Na wizytę warto zabrać:

  • wyniki hormonów, AMH i FSH,
  • opis USG lub monitoringu owulacji,
  • wynik badania nasienia,
  • informacje o wcześniejszych ciążach, poronieniach lub ciążach biochemicznych,
  • dokumentację z in vitro, jeśli procedura była już wykonywana,
  • informacje o trudnościach z płodnością lub wcześniejszej menopauzie w rodzinie.

FAQ – najczęstsze pytania

Czy geny mogą mieć wpływ na to, że ciąży nadal nie ma?

Tak. Geny mogą wpływać na procesy potrzebne do zajścia w ciążę, m.in. dojrzewanie komórki jajowej, funkcję plemników, zapłodnienie, implantację i bardzo wczesny rozwój ciąży.

Czy dobre wyniki badań wykluczają genetyczne przyczyny niepłodności?

Nie. Dobre wyniki hormonów, USG i spermogramu są ważne, ale nie pokazują wszystkich etapów prowadzących do ciąży. Mogą nie obejmować funkcji komórki jajowej, funkcji plemnika, aktywacji oocytu, implantacji lub pierwszych podziałów zarodka.

Co to jest niepłodność idiopatyczna?

Niepłodność idiopatyczna, nazywana też niewyjaśnioną, oznacza sytuację, w której podstawowe badania nie wskazują jednoznacznej przyczyny trudności z ciążą. Owulacja, drożność jajowodów i nasienie mogą wyglądać prawidłowo, a ciąży nadal nie ma.

Czy prawidłowy kariotyp oznacza, że genetyka została już sprawdzona?

Nie. Kariotyp to ważne badanie, ale pokazuje głównie większe zmiany w chromosomach. Nie ocenia wielu genów związanych z płodnością, które mogą wpływać na komórkę jajową, plemniki, zapłodnienie, implantację lub wczesny rozwój zarodka.

Czy badania genetyczne mają sens przed pierwszym in vitro?

Tak, szczególnie jeśli para chce lepiej przygotować decyzję i samą procedurę. Wynik może pomóc omówić stymulację, ICSI, aktywację komórki jajowej, PGT, transfer albo to, czy przed in vitro warto jeszcze wykorzystać inne możliwości.

Czy geny mogą mieć znaczenie, jeśli spermogram jest prawidłowy?

Tak. Spermogram pokazuje liczbę, ruchliwość i budowę plemników, ale nie zawsze pokazuje ich funkcję. Plemnik może wyglądać prawidłowo, a mimo to nie uruchamiać zapłodnienia albo wnosić materiał genetyczny, który wpływa na dalszy rozwój zarodka.

Czy geny mogą wpływać na rezerwę jajnikową?

Tak. Niektóre zmiany genetyczne mogą wiązać się z szybszym spadkiem rezerwy jajnikowej, wcześniejszym wygasaniem pracy jajników lub słabszą odpowiedzią na stymulację.

Czy badania genetyczne mogą pomóc po poronieniu lub ciąży biochemicznej?

Mogą być jednym z kierunków diagnostyki, szczególnie gdy straty się powtarzają albo wcześniejsze badania nie dały odpowiedzi. Geny mogą mieć znaczenie dla implantacji, tolerancji ciąży, mikrokrążenia, naprawy DNA i bardzo wczesnego rozwoju zarodka.

Jakie badanie genetyczne można wykonać przy trudnościach z zajściem w ciążę?

Zakres badania zależy od sytuacji pary. Przy trudnościach z zajściem w ciążę można rozważyć badania genów związanych z płodnością kobiety, mężczyzny lub obojga partnerów, np. FertiScan Complete.

Źródła naukowe
[1] World Health Organization, Infertility – fact sheet
[2] ASRM Practice Committee, Evidence-based treatments for couples with unexplained infertility, Fertility and Sterility 2020
[3] Greene AD i wsp., Genetic associations with diminished ovarian reserve, Fertility and Sterility 2014
[4] Solovova OA i wsp., Genetics of Oocyte Maturation Defects and Early Embryo Development Arrest, Genes 2022
[5] Salas-Huetos A i wsp., Defining new genetic etiologies of male infertility, Translational Andrology and Urology 2021
[6] Jones C i wsp., PLCZ1 and the clinical diagnosis of oocyte activation deficiency, Reproduction 2022
[7] ESHRE Guideline Group, Ovarian Stimulation for IVF/ICSI
[8] ESHRE PGT Consortium, Good practice recommendations for preimplantation genetic testing, Human Reproduction Open 2020
[9] ASRM Practice Committee, Definition of infertility: a committee opinion, 2023
[10] Boivin J i wsp., International estimates of infertility prevalence and treatment-seeking, Human Reproduction 2007
[11] Papas RS i wsp., Genetic Testing for Aneuploidy in Patients Who Have Had Multiple Miscarriages, 2021
[12] ASRM Practice Committee, Evaluation and treatment of recurrent pregnancy loss: a committee opinion, 2012
O autorze
Zespół laboratorium testDNA

Treści na tej stronie zostały przygotowane przez zespół specjalistów laboratorium testDNA, które od ponad 20 lat zajmuje się badaniami DNA w Polsce. Naszą misją jest dostarczanie pacjentom rzetelnych informacji oraz nowoczesnych rozwiązań diagnostycznych.

W pracach nad materiałami edukacyjnymi uczestniczą lekarze, diagności laboratoryjni oraz konsultanci medyczni, którzy na co dzień wspierają kobiety po poronieniach i pary zmagające się z niepłodnością. Dzięki temu masz większą pewność, że informacje, które czytasz, są oparte na aktualnej wiedzy medycznej i praktyce klinicznej.

Poznaj naszych ekspertów.

Data publikacji: 03.06.2026, 14:00 | Ostatnia aktualizacja: 16.07.2026, 12:50

Spis treści

Wszystkie artykuły
Back to Top
Zadzwoń