Okiem psychologa: Jak poradzić sobie po stracie ciąży?
Strata ciąży to żałoba, do której masz pełne prawo – niezależnie od tygodnia, w którym nastąpiła. Psycholog wyjaśnia, jakie emocje mogą się pojawić, ile trwa żałoba, kiedy warto poszukać pomocy i co może pomóc odzyskać spokój.
Poronienie to utrata ciąży w okresie od poczęcia do 22. tygodnia jej trwania. Taka definicja nie daje jednak pełnego obrazu, bo poronienie to również utrata marzeń, planów i nadziei związanych z nienarodzonym dzieckiem.
To utrata obiektu miłości i więzi, która może rozwijać się na długo przed porodem. Jest doświadczeniem, które często odbiera rodzicom poczucie kontroli i bezpieczeństwa, podważa przekonanie o własnej wartości i wiarę w to, że mogą mieć dzieci.
Poronienie może także prowadzić do utraty w sferze relacji z innymi. Czasem jest to kryzys w związku i oddalenie się od siebie nawzajem. Innymi razy to poczucie braku zrozumienia ze strony innych ludzi i społeczna izolacja. W zależności od tego, w którym tygodniu ciąży wystąpiło poronienie, może ono wywołać różne emocje i myśli. Niemniej jednak każda utrata ciąży, również na jej wczesnym etapie, może być bolesnym doświadczeniem.
Emocje związane z poronieniem
Spis treści
Poronienie może wywołać różne, czasem zaskakujące emocje. Pamiętaj, że nie ma takich uczuć, które powinnaś lub których nie powinnaś przeżywać w takim momencie. To ważne, żeby otworzyć się i zaakceptować wszystkie emocje, potrzeby i myśli. Poniżej znajdziesz opis przeżyć, które mogą, ale nie muszą się w Tobie pojawić.
Na początku prawdopodobnie przeżyjesz szok. Utrata ciąży wydaje się wtedy nierealna, w głowie pojawia się chaos, pustka lub niedowierzanie. Możesz czuć się zdystansowana albo nie odczuwać niczego. Jest to naturalna reakcja, kiedy stawiamy czoła trudnym lub traumatycznym wydarzeniom.
Świadomość utraty przychodzi, kiedy pierwsze reakcje szoku i niedowierzania opadną. Pojawiają się wtedy smutek, pustka i poczucie braku. Uczucia te mogą być subtelne, ledwie dostrzegalne albo bardzo wyraźne, przysłaniające wszystko inne. Ich siła może zależeć od wielu czynników, między innymi od przebiegu i tygodnia ciąży, więzi, marzeń i planów związanych z narodzinami dziecka, historii starań o ciążę i wcześniejszych poronień, a także od innych doświadczeń życiowych, osobowości i sposobów radzenia sobie z emocjami. Pamiętaj, że masz prawo przeżywać żałobę, również jeśli doświadczyłaś utraty na wczesnym etapie ciąży.
Ile trwa żałoba po poronieniu?
Nie ma jednego „prawidłowego” czasu żałoby. U wielu kobiet najintensywniejsze emocje utrzymują się przez pierwsze tygodnie i miesiące, a cały proces może trwać nawet około roku – i to również jest normalne. Żałoba nie przebiega po linii prostej: lepsze dni przeplatają się z gorszymi, a fale smutku mogą wracać.
Psychologowie opisują żałobę jako proces przechodzenia przez kolejne etapy – od szoku i zaprzeczenia, przez złość, smutek i poczucie winy, aż po stopniową akceptację. Etapy te nie muszą następować po kolei, mogą się przeplatać i wracać. Silniejsze uczucia często pojawiają się w szczególnych momentach: w okolicach planowanej daty porodu, w rocznicę straty, w święta. Warto wtedy szczególnie o siebie zadbać i pozwolić sobie na przeżycie pojawiających się emocji.
Poczucie winy i złość – jak sobie z nimi radzić?
Większość kobiet przeżywa poczucie winy w związku ze stratą. Nawet jeśli wiedzą, że poronienie nastąpiło z przyczyn losowych lub niezależnych od nich, doszukują się swojego wpływu na bieg wydarzeń. Obwiniają się o to, że zrobiły coś, co zaszkodziło ich dziecku lub go nie ochroniły. Zdarza się, że tego rodzaju myślom towarzyszy poczucie, że jest się gorszą od innych matek. Czasem kobiety są przekonane, że głęboko zawiodły lub rozczarowały swojego partnera. Często niepokoją się o kolejną ciążę – zadają sobie pytania, czy będzie ona możliwa, a także boją się, że ponownie doświadczą utraty. Tego rodzaju myśli i uczucia, mimo że bardzo bolesne, są naturalne.
Inną częstą emocją jest złość na siebie lub na partnera. Czasem jest to wściekłość na siłę wyższą lub los. Przyczyną tego uczucia może być poczucie niesprawiedliwości. Zdarza się, że wiąże się z przekonaniem o byciu oszukaną, zawiedzioną lub zdradzoną przez swoje ciało. Wiele kobiet może odczuwać zazdrość, kiedy spotyka inne mamy w ciąży lub z małymi dziećmi. Potrzeba wycofania się z kontaktów z innymi i zamknięcia w sobie na jakiś czas jest wtedy zrozumiała.
Zdarza się, że stracie ciąży towarzyszą liczne pytania, na które trudno jest odpowiedzieć. Co spowodowało poronienie? Dlaczego mnie to spotkało? Czy można było temu zapobiec? Gdzie jest teraz moje dziecko? Czy ten smutek kiedyś minie? Czy jestem mamą? Czy mam szansę na kolejną ciążę? Czy mam prawo przeżywać żałobę? Podobnych pytań może być więcej. Są one wyrazem głębokiej potrzeby rozumienia i nadawania sensu temu, co nas spotyka. Dlatego możliwość ich stawiania jest ważna, nawet jeśli nie otrzymujemy jasnych odpowiedzi.
„Co spowodowało poronienie?” – dlaczego odpowiedź na to pytanie pomaga
Na jedno z tych pytań odpowiedź często jest możliwa. W 60–80% przypadków przyczyną wczesnego poronienia jest losowa wada genetyczna zarodka – zdarzenie, na które nie miałaś żadnego wpływu. Można to sprawdzić, badając próbkę z poronienia.
Największe towarzystwa medyczne zajmujące się rozrodczością (m.in. ASRM i ESHRE) rekomendują to badanie także ze względów psychologicznych: poznanie przyczyny straty zmniejsza poczucie winy i samoobwinianie się. Konkretna odpowiedź – „to nie było nic, co zrobiłaś” – dla wielu kobiet jest ważnym krokiem w przeżywaniu żałoby i odzyskiwaniu spokoju przed kolejną ciążą.
Kompleksowe badanie genetyczne próbki z poronienia metodą MLPA
Pewny wynik i nasze wsparcie na każdym etapie.
Analiza wszystkich 46 chromosomów
Kompleksowy zakres.
Kontrola próbki (STR)
Potwierdzamy, że badamy DNA dziecka.
Bezpłatny odbiór próbki
Z domu lub szpitala.
Laboratorium polecane przez pacjentki
4,9/5 w Google
Możliwość zbadania płci z tej samej próbki
Jest niezbędny do odszkodowania z polisy.
Wsparcie i pomoc na każdym etapie badania
Jesteśmy dla Ciebie pod telefonem i na czacie.
Szybki wynik
Rezultat w 6–15 dni roboczych.
Wygodna płatność
Zapłać w ratach 0% lub odroczoną płatnością PayPo.
zapłać za 30 dni · raty 0%
Radzenie sobie z doświadczeniem utraty
Pamiętaj, że poronienie nastąpiło prawdopodobnie z przyczyn niezależnych od Ciebie. Oznacza to, że nie zrobiłaś niczego, co mogło je wywołać, ani też nie mogłaś go uniknąć. Powtarzaj sobie te słowa tonem pełnym troski i zrozumienia, za każdym razem, kiedy zaczniesz się obwiniać. Pamiętaj również, że strata ciąży w żadnej mierze nie obniża Twojej wartości jako partnerki, kobiety i człowieka.
Trudne emocje związane ze stratą będą z czasem coraz słabsze. Wspomnienie o poronieniu stanie się mniej bolesne, a Ty będziesz potrafiła cieszyć się życiem na nowo. Czas leczy rany pod warunkiem, że pozwolisz sobie na doświadczanie uczuć, które się w Tobie pojawiają. Stwarzaj sobie przestrzeń, w której będziesz mogła przeżyć żałobę i wzmocnić się. Nie spiesz się, daj sobie tyle czasu, ile potrzebujesz. Jeśli myślisz o kolejnej ciąży, pamiętaj, żeby rozpocząć starania, kiedy będziesz na nią gotowa zarówno w sferze fizycznej, jak i emocjonalnej.
Rozmawiaj o tym, co przeżywasz. Możesz podjąć rozmowę ze sobą samą – w myślach lub pisząc dziennik. Dzięki temu będziesz potrafiła lepiej rozpoznać oraz nazwać swoje uczucia i potrzeby. Jeśli tego potrzebujesz, porozmawiaj z inną kobietą, która także straciła ciążę. Bycie wysłuchaną przez kogoś, kto dobrze wie, co teraz czujesz, może dodać Ci prawdziwej otuchy.
Poronienie a związek – jak wspierać się nawzajem?
Strata ciąży dotyka obojga partnerów, ale każde z Was może przeżywać ją inaczej i w innym tempie. Kobieta często potrzebuje mówić o stracie i wracać do niej, mężczyzna częściej ucieka w działanie, pracę lub milczenie – nie dlatego, że nie cierpi, lecz dlatego, że tak radzi sobie z bezradnością. Te różnice łatwo pomylić z obojętnością i poczuć się samotną w żałobie.
Podziel się swoimi myślami i emocjami z partnerem. Posłuchaj tego, jak on się czuje i jak sobie radzi. Rozmowa może sprawić, że to trudne doświadczenie zbliży Was do siebie nawzajem. Powiedzcie sobie wprost, czego potrzebujecie – bliskości, rozmowy, a może chwili osobno. Żałoba może też na jakiś czas wpłynąć na Waszą intymność; to naturalne i mija, gdy oboje odzyskujecie równowagę. Jeśli czujecie, że strata Was od siebie oddala, warto rozważyć wspólną rozmowę z psychologiem.
Daj sobie czas…
Nie próbuj wymazywać z pamięci tego, co się wydarzyło. Wprost przeciwnie – upamiętnij doświadczenie ciąży, życie dziecka i Twoją więź z nim. Na początku może to być bolesne, ale z czasem przeżycie utraty odnajdzie miejsce w złożonej historii Twojego życia. Dzięki temu osiągniesz spokój głębszy i bardziej trwały niż ten, który wynika z odcięcia się od wspomnień. Zachowaj pamiątki po ciąży – może to być dodatni test lub zdjęcie USG. Pielęgnuj w sobie dobre wspomnienia, na przykład tego momentu, w którym dowiedziałaś się o ciąży lub powiedziałaś o niej partnerowi albo kiedy po raz pierwszy usłyszałaś bicie serca swojego dziecka. Możesz upamiętnić jego życie przez zapalenie symbolicznej świeczki, postawienie figurki aniołka w specjalnym miejscu Twojego domu, posadzenie pięknego kwiatu lub drzewka w ogrodzie, zrobienie sobie tatuażu z imieniem dziecka. Pozwól sobie wspominać, szczególnie w okresie rocznic. Pamiętaj, że nawet jeśli nie zdążyłaś stworzyć więzi fizycznej z dzieckiem, możesz pielęgnować więź duchową i emocjonalną.
Życie po stracie? Jak sobie radzić?
Pożegnaj się. Jeśli nie zdecydowałaś się na pochówek bezpośrednio po poronieniu lub nie było takiej możliwości, możesz pożegnać się w sposób symboliczny. Takie domknięcie prowadzi do złagodzenia bólu i przynosi otuchę.
Zadbaj o to, by z doświadczonej przez Ciebie utraty zrodziło się jakieś dobro. Możesz wesprzeć inne kobiety po stracie, dzieląc się swoją historią. Innym pomysłem jest wspomożenie jakiejś akcji charytatywnej w imieniu Twojego dziecka. Niezależnie od tego, jakie działanie podejmiesz, pomaganie innym jest dobrym sposobem na nadanie sensu trudnym doświadczeniom.
Pozwól sobie żyć dalej i cieszyć się innymi aspektami Twojego życia. Rozwijaj swoje pasje. Realizuj się zawodowo. Spełniaj się w bliskich relacjach w rodzinie i wśród przyjaciół. A kiedy przyjdzie na to czas, pozwól sobie na myśli, marzenia i starania o kolejną ciążę.
Depresja po poronieniu – kiedy smutek wymaga pomocy specjalisty?
Smutek, płacz i przygnębienie po stracie ciąży są naturalną częścią żałoby. Czasem jednak żałoba przechodzi w depresję, która wymaga profesjonalnej pomocy. Badania pokazują, że objawy depresji w pierwszych tygodniach po poronieniu dotyczą od 8 do 20% kobiet, a podwyższone bywa również ryzyko zaburzeń lękowych.
Skonsultuj się z psychologiem, psychoterapeutą lub lekarzem, jeśli zauważasz u siebie:
- przygnębienie i utratę zainteresowań trwające tygodniami bez oznak poprawy,
- problemy ze snem, apetytem, codziennym funkcjonowaniem,
- narastające, natrętne poczucie winy i myśli o własnej bezwartościowości,
- wycofanie się ze wszystkich relacji i niemożność powrotu do żadnych aktywności,
- myśli, że życie nie ma sensu.
W szybkiej, wstępnej ocenie nasilenia objawów może pomóc Edynburska Skala Depresji Poporodowej (EPDS), dostępna bezpłatnie online. Niezależnie od jej wyniku masz prawo szukać wsparcia – czasem wystarczy kilka spotkań z psychologiem, żeby poczuć się lepiej. Jeśli wiara jest dla Ciebie źródłem otuchy, pomyśl też o rozmowie z osobą duchowną.
Jeśli pojawiają się u Ciebie myśli rezygnacyjne lub myśli o odebraniu sobie życia – nie zostawaj z tym sama. Zadzwoń pod bezpłatny numer Centrum Wsparcia 800 70 2222 (całodobowo) lub 116 123. W sytuacji zagrożenia życia dzwoń pod 112.
Jak pomóc bliskiej osobie po poronieniu?
Jeśli czytasz ten artykuł, bo poronienia doświadczyła Twoja partnerka, córka, siostra lub przyjaciółka – już sama chęć zrozumienia jest formą wsparcia. Najważniejsze to być obecnym i słuchać, bez oceniania i bez pospieszania żałoby.
Czego unikać? Zdania, które mają pocieszyć, często ranią najbardziej: „będziecie mieli następne”, „dobrze, że to tak wcześnie”, „przynajmniej wiesz, że możesz zajść w ciążę”, „weź się w garść”. Umniejszają one stratę i sugerują, że żałoba jest przesadą.
Co pomaga? Proste komunikaty: „przykro mi”, „jestem przy Tobie”, „nie musisz nic mówić”, „powiedz, czego potrzebujesz” – oraz konkretna pomoc w codziennych sprawach: zakupy, obiad, załatwienie formalności. Nie znikaj po tygodniu – żałoba trwa dłużej niż zainteresowanie otoczenia, a pamięć o trudnych datach (termin porodu, rocznica straty) jest bezcenna.
Jak poradzić sobie po poronieniu – najczęstsze pytania
Artykuł został przygotowany przez:
Treści na tej stronie zostały przygotowane przez zespół specjalistów laboratorium testDNA, które od ponad 20 lat zajmuje się badaniami DNA w Polsce. Naszą misją jest dostarczanie pacjentom rzetelnych informacji oraz nowoczesnych rozwiązań diagnostycznych.
W pracach nad materiałami edukacyjnymi uczestniczą lekarze, diagności laboratoryjni oraz konsultanci medyczni, którzy na co dzień wspierają kobiety po poronieniach i pary zmagające się z niepłodnością. Dzięki temu masz większą pewność, że informacje, które czytasz, są oparte na aktualnej wiedzy medycznej i praktyce klinicznej.
