Test na ojcostwo: kiedy warto go zrobić i jak wygląda badanie
Wątpliwości co do pochodzenia dziecka potrafią zdominować relacje rodzinne, rozmowy z partnerem, a nawet decyzje życiowe. Zdarza się, że test na ojcostwo staje się jedyną drogą, by odzyskać spokój, zakończyć wielomiesięczne podejrzenia lub uporządkować sprawy prawne. Nowoczesna genetyka pozwala dziś na bardzo dokładne potwierdzenie lub wykluczenie pokrewieństwa, a samo badanie jest znacznie prostsze, niż wiele osób przypuszcza. Warto wiedzieć, kiedy faktycznie rozważyć test na ojcostwo, jakie są rodzaje badań DNA oraz czym różni się analiza prywatna od sądowej.
Test na ojcostwo – na czym polega i kiedy jest potrzebny
Spis treści
Standardowy test na ojcostwo opiera się na analizie DNA dziecka i domniemanego ojca, a często także matki. Laboratorium porównuje specyficzne fragmenty materiału genetycznego (markery STR), wyizolowanego z wymazu z policzka lub krwi. Jeśli profile DNA są zgodne w odpowiedniej liczbie markerów, test na ojcostwo potwierdza pokrewieństwo z prawdopodobieństwem sięgającym 99,999%, natomiast niezgodność pozwala jednoznacznie je wykluczyć. Test na ojcostwo wykonuje się najczęściej przy wątpliwościach w związku, przy rozstaniu partnerów, przed uznaniem dziecka w Urzędzie Stanu Cywilnego lub przy sporach o alimenty. W diagnostyce pomocne bywa też poszerzone badanie genetyczne obejmujące innych krewnych (np. dziadków), gdy domniemany ojciec nie żyje lub nie może wziąć udziału w procedurze.
Test na ojcostwo w ciąży – czy można wykonać badanie przed narodzinami dziecka
Coraz częściej test na ojcostwo rozważany jest jeszcze w czasie ciąży. Dostępne są dwa główne podejścia diagnostyczne. Pierwsze to nieinwazyjny test na ojcostwo z krwi matki, w którym analizuje się krążące w jej krwi fragmenty DNA płodu; badanie można wykonać zwykle od ok. 10. tygodnia ciąży. Drugie podejście to test na ojcostwo oparty na materiale uzyskanym podczas amniopunkcji lub biopsji kosmówki – to procedury inwazyjne, obarczone niewielkim, ale realnym ryzykiem powikłań, dlatego zlecane są raczej przy wskazaniach medycznych, a nie wyłącznie z powodów osobistych. Niezależnie od metody, zawsze analizuje się DNA domniemanego ojca oraz dziecka, a dodatkowo warto wykonać genetyczne badania prenatalne (np. w kierunku trisomii), które dają szerszy obraz zdrowia rozwijającego się płodu.
Test na ojcostwo po urodzeniu dziecka – jakie są możliwości
Po narodzinach dziecka test na ojcostwo jest najprostszy do przeprowadzenia. Wystarczy pobranie wymazu z wewnętrznej strony policzka u dziecka i domniemanego ojca, wykonywane zazwyczaj samodzielnie w domu za pomocą zestawu przysłanego przez laboratorium. Taki test na ojcostwo może mieć charakter całkowicie prywatny, służąc jedynie do własnej informacji, albo zostać przeprowadzony w wersji z pełną dokumentacją identyfikacyjną, nadającą się do przedstawienia w sądzie. Gdy ojciec nie żyje, możliwy jest test na ojcostwo z wykorzystaniem materiału archiwalnego (np. zabezpieczonej krwi, włosów) lub badań pokrewieństwa z innymi członkami rodziny – przydatne są wtedy rozszerzone analizy DNA obejmujące kilku krewnych, co zwiększa wiarygodność wniosków.
Test na ojcostwo a kwestie prawne i sądowe
Jeśli wynik ma zostać użyty w postępowaniu sądowym, test na ojcostwo musi być wykonany w sposób ściśle kontrolowany. Obejmuje to pobranie próbek w obecności upoważnionej osoby, weryfikację tożsamości uczestników (dokument ze zdjęciem), dokumentację fotograficzną oraz odpowiedni łańcuch przekazania materiału do laboratorium. Sąd najczęściej zleca taki test na ojcostwo w sprawach dotyczących ustalenia ojcostwa, alimentów, dziedziczenia czy sprostowania aktu urodzenia. Poza badaniem pokrewieństwa DNA, istotne bywają również inne opinie: dokumentacja medyczna z ciąży, wyniki badań krwi (np. grupy krwi w rodzinie), a czasem klasyczne ekspertyzy z zakresu medycyny sądowej. Łączenie różnych dowodów zwiększa wiarygodność rozstrzygnięć i pozwala na podjęcie decyzji zgodnej z rzeczywistą sytuacją rodzinną.
FAQ
Standardowy test na ojcostwo służy jedynie do potwierdzenia lub wykluczenia pokrewieństwa i nie obejmuje diagnostyki chorób. Jeśli rodzice chcą ocenić ryzyko schorzeń genetycznych, powinni zlecić osobne badania, np. panele chorób dziedzicznych, badania prenatalne lub sekwencjonowanie wybranych genów po konsultacji z genetykiem klinicznym.
[/su_spoiler>Treści na tej stronie zostały przygotowane przez zespół specjalistów laboratorium testDNA, które od ponad 20 lat zajmuje się badaniami DNA w Polsce. Naszą misją jest dostarczanie pacjentom rzetelnych informacji oraz nowoczesnych rozwiązań diagnostycznych.
W pracach nad materiałami edukacyjnymi uczestniczą lekarze, diagności laboratoryjni oraz konsultanci medyczni, którzy na co dzień wspierają kobiety po poronieniach i pary zmagające się z niepłodnością. Dzięki temu masz większą pewność, że informacje, które czytasz, są oparte na aktualnej wiedzy medycznej i praktyce klinicznej.
Powiązane artykuły
Przepraszamy – w tej chwili trwają prace modernizacyjne i chwilowo nasz formularz umawiania wizyt jest niedostępny.
Jeśli chcesz umówić się na badanie zadzwoń (665761161) lub napisz nam wiadomość e-mail / na czacie podając imię, nazwisko, rodzaj badania i miejscowość, w której chcesz je umówić – oddzwonimy jak najszybciej.
Przepraszamy za chwilowe niedogodności.
