Ciało wysyła sygnały. Jak rozpoznać ukryte objawy celiakii?

Kiedy słyszymy słowo „celiakia”, w głowie większości z nas pojawia się prosty schemat: zjedzenie czegoś z glutenem równa się natychmiastowej rewolucji żołądkowej. Rzeczywistość bywa jednak znacznie bardziej skomplikowana. Celiakia to poważna, trwająca całe życie choroba o podłożu autoimmunologicznym, w której organizm pod wpływem glutenu zaczyna niszczyć własne kosmki jelitowe. Co najgorsze, potrafi ona latami maskować się pod postacią objawów, których na pierwszy rzut oka nikt by nie powiązał z układem pokarmowym.

Klasyczne sygnały z brzucha, czyli postać jawna

U części pacjentów choroba daje o sobie znać w sposób trudny do przeoczenia. Objawy celiakii są bezpośrednim skutkiem stanu zapalnego, który toczy się w jelicie cienkim. Kiedy kosmki jelitowe zanikają, organizm traci zdolność do prawidłowego wchłaniania składników odżywczych z jedzenia.

Wtedy najczęściej pojawiają się:

• Przewlekłe, męczące biegunki lub trudne do wyleczenia zaparcia.

• Nawracające wzdęcia, uczucie ciężkości i ból brzucha, zwłaszcza po posiłkach bogatych w mąkę.

• Spadek masy ciała u dorosłych lub zahamowanie wzrostu i słabe przybieranie na wadze u małych dzieci.

Kiedy celiakia udaje inne choroby. Objawy celiakii spoza układu pokarmowego

Zdecydowanie częściej mamy jednak do czynienia z tzw. celiakią skrytą lub nietypową. Pacjenci latami krążą od neurologa do hematologa, nie wiedząc, że winny jest gluten. Organizm, który nie przyswaja witamin i minerałów, zaczyna głośno wołać o pomoc na inne sposoby:

• Ciągłe zmęczenie i anemia: Brak żelaza, który nie reaguje na tradycyjne tabletki, to jeden z najczęstszych ukrytych znaków celiakii.

• Problemy z jamą ustną i skórą: Uporczywie powracające afty w buzi, pękające kąciki ust czy nagłe pogorszenie stanu szkliwa zębowego u dzieci powinny wzbudzić czujność. Istnieje też skórna odmiana choroby (tzw. choroba Duhringa), która objawia się swędzącymi pęcherzykami na łokciach czy kolanach.

• Zły nastrój i „mgła mózgowa”: Gluten u osób chorych może wpływać na układ nerwowy, powodując stany depresyjne, permanentne rozdrażnienie, a nawet problemy z pamięcią i koncentracją.

Jak odzyskać spokój i sprawdzić, czy to na pewno gluten?

Życie w ciągłym dyskomforcie i niepewności jest wycieńczające. Najgorsze, co można wtedy zrobić, to przejść na dietę bezglutenową „na próbę” przed wizytą u lekarza. Taki krok oczyszcza organizm i sprawia, że późniejsze badania z krwi czy biopsja jelita mogą wyjść prawidłowo, mimo trwającej choroby.

Żeby skutecznie przeciąć domysły, warto zacząć od prostego testu genetycznego. Celiakia jest chorobą uwarunkowaną genetycznie – oznacza to, że aby zachorować, trzeba mieć w swoim DNA konkretne geny (HLA-DQ2 lub HLA-DQ3). Badanie genetyczne pozwala odzyskać spokój: jeśli test wykluczy obecność tych genów, masz stuprocentową pewność, że celiakia Ci nie grozi, a przyczyn problemów trzeba szukać gdzie indziej. Jeśli geny są obecne, to jasny drogowskaz dla lekarza, jakie kroki diagnostyczne podjąć dalej.

FAQ