Celiakia – niespecyficzne objawy nietolerancji glutenu, które łatwo przeoczyć.
Celiakia u osób dorosłych rzadko wywołuje objawy jelitowe. To dlatego często latami możesz szukać przyczyny problemów, która jest tak blisko – „na Twoim talerzu”.
Wzdęcia i biegunki to tylko mały fragment tego, jakie objawy wywołuje celiakia.
Celiakia to choroba całego organizmu (autoimmunologiczna czyli związana z działaniem układu odpornościowego podobnie jak Hashimoto czy alergia), nie tylko jelit – może objawiać się zmęczeniem, niskim żelazem i anemią, suchą skórą, kruchymi paznokciami, aftami czy problemami z płodnością – bez żadnego bólu brzucha. Do jej rozwoju konieczne są geny HLA-DQ2 lub HLA-DQ8 – dlatego badanie genetyczne jako jedyne może niemal w 100% wykluczyć celiakię, raz na całe życie. To także jedyne badanie, na którego wynik nie wpływa dieta bezglutenowa.
Szukasz przyczyny objawów od miesięcy? Nie Ty jeden
Spis treści
Jeśli trafiasz na tę stronę po kolejnej wizycie, kolejnych badaniach bez odpowiedzi to wiedz, że ta droga jest znana wielu osobom z celiakią. Choroba potrafi przez lata udawać jelito drażliwe, „taką urodę”, stres, zwykłe przemęczenie albo anemię od miesiączek. Pacjenci odwiedzają endokrynologa, ortopedę, dermatologa, psychiatrę, gastroenterologa – zanim ktoś połączy objawy w jedną całość.¹ ² ³
.
Poznaj historię Marceliny
Ponad dwa lata diagnostyki, kolejni specjaliści, coraz więcej leków, a nawet podejrzenie nowotworu. Odpowiedź okazała się zaskakująco prosta.
Marcelina, 55 lat
Zaczęły boleć kolana
Od kilku lat problemy ze stawami. Badania obrazowe potwierdziły stan zapalny, a w tym wieku zwyrodnienia nikogo nie dziwiły. Rehabilitacja przynosiła jednak marne skutki, a Marcelina coraz częściej sięgała po leki przeciwbólowe.
Zmęczenie i niedobór żelaza
Rodzina zauważyła, że wygląda na zmęczoną, a ciemna karnacja zrobiła się „szara”. Do tego wypadające włosy i sucha skóra. Badania krwi wykazały niedobór żelaza, co pozornie tłumaczyło objawy. Rozdrażnienie i zły nastrój Marcelina wiązała ze stresem, bo akurat sporo się u niej działo.
Mijały miesiące, suplementacja nie pomagała
Wyniki poprawiły się nieznacznie, ale wciąż były niezadowalające. Doszły duszności. Kolejne badania przyniosły niepokojącą informację: podwyższony marker nowotworowy CA-125.
Gastroskopia i kolonoskopia
Powodem skierowania była krew w kale. Badanie wykazało zanik kosmków jelitowych. Dopiero wtedy poszczególne objawy zaczęły układać się w całość.
Diagnoza: celiakia
Trwała nietolerancja glutenu. Po wdrożeniu diety bezglutenowej poprawił się stan skóry, włosów i paznokci, a ból stawów ustąpił. Wyniki badań również zaczęły wracać do normy.
Dlaczego przez dwa lata nikt nie pomyślał o celiakii?
Nie miała typowych objawów ze strony układu pokarmowego. Nie bolał jej brzuch, nie miała biegunek.
W rodzinie nikt nie chorował na celiakię, więc nie było powodu, by o niej myśleć.
Objawy pasowały do innych wyjaśnień: wieku, zwyrodnień, niedoboru żelaza i stresu.
Marcelina straciła dwa lata na szukanie przyczyny, którą dało się wykluczyć jednym badaniem.
Historia jednej pacjentki, opublikowana za jej zgodą. Objawy celiakii bywają bardzo różne, a opisany przebieg nie jest regułą. O zakresie diagnostyki decyduje lekarz.
Jakie są „niespecyficzne” objawy celiakii, które możesz pomylić z innymi chorobami?
Kliknij grupę objawów, aby rozwinąć opis.
Krew i żelazo
To jedne z najczęściej opisywanych objawów celiakii. Żelazo wchłania się głównie w początkowym odcinku jelita cienkiego, dokładnie tam, gdzie celiakia najczęściej uszkadza kosmki. Stąd przewlekłe zmęczenie, senność, bladość, zawroty głowy, kołatanie serca, wypadanie włosów, łamliwe paznokcie, gorsza koncentracja.² ⁷
Celiakia może powodować niedobór żelaza nawet bez żadnych objawów jelitowych.
U kobiet anemia bywa automatycznie zrzucana na miesiączki, ale jeśli niedobór jest duży, nawraca albo słabo reaguje na suplementację, warto sprawdzić też wchłanianie bo może ona być pierwszym albo jedynym objawem celiakii.⁷
Przewlekłe zmęczenie
To nie jest zwykłe „nie chce mi się”. Pacjenci opisują brak siły od rana, mgłę w głowie, potrzebę odpoczynku po prostych czynnościach, uczucie, że ciało „nie ma paliwa”.
Te objawy mogą wynikać z niedoborów pokarmowych wywołanych celiakią np. anemii, niedoborów witaminy D i B12 ale też z przewlekłego stanu zapalnego.³ ⁶
Skóra
Celiakia może dawać objawy ze strony skóry – wynika to z niedoborów pokarmowych i stanu zapalnego. Wielu pacjentów z celiakią skarży się na suchą skórę, poszarzałą cerę, łamliwe paznokcie czy swędzące zmiany.
Najbardziej charakterystyczna jest choroba Duhringa, skórna postać celiakii (mimo nazwy to nie opryszczka): silnie swędzące grudki i pęcherzyki, najczęściej na łokciach, kolanach, pośladkach, plecach i skórze głowy.³ ⁴ ⁶
Z celiakią może też współwystępować łysienie plackowate – obie choroby mają podłoże autoimmunologiczne.
Jama ustna
Choć mało osób kojarzy to je z objawami celiakii to właśnie nawracające afty, ubytki i przebarwienia szkliwa, pieczenie języka, zajady³ ⁴ mogą wynikać z nieleczonej trwałej nietolerancji glutenu.⁴
Kości i mięśnie
Celiakia może także dawać objawy ze strony układu mięśniowej i kostnego. Gorsze wchłanianie wapnia i witaminy D może prowadzić do bólów kostnych i mięśniowych, skurczów, osteopenii i osteoporozy – czasem to właśnie „za niska gęstość kości jak na ten wiek” jest pierwszym sygnałem celiakii u dorosłych.¹ ³ ⁶
Układ nerwowy i psychika
Jednym z częstych objawów celiakii są bóle głowy i migreny, mrowienie kończyn, problemy z równowagą, mgła mózgowa, trudności z koncentracją, a także obniżony nastrój, lęk i drażliwość.³ ⁴ ¹³
Nie każda depresja ma związek z celiakią, ale gdy objawom psychicznym towarzyszą anemia, niedobory lub choroby autoimmunologiczne, celiakię warto uwzględnić w diagnostyce.² ³ ¹³ Często to właśnie to złe samopoczucie jest jedynym objawem występującej celiakii.
Jednym z objawów celiakii u kobiet są trudności z zajściem w ciążę, niepłodność o niewyjaśnionej przyczynie, poronienia, zaburzenia miesiączkowania, przedwczesna menopauza.
Z kolei mężczyzn nieleczona celiakia może pośrednio wpływać na płodność przez stan odżywienia i gospodarkę hormonalną.² ⁴ Innymi słowy nasienie jest po prostu słabsze „jakościowo”. Dlatego jeśli ciąży nie ma lub następują poronienia, warto wykluczyć celiakię.
Ważne! Często to właśnie w ciąży dochodzi do „aktywacji” celiakii. Poronienia mogą być jej pierwszym objawem.
Tarczyca i immunologia
Celiakia częściej współwystępuje z Hashimoto, chorobą Gravesa-Basedowa, cukrzycą typu 1, autoimmunologicznymi chorobami wątroby i zespołem Sjögrena.¹ ⁴ ⁸ Jeśli masz jedną z tych chorób tym bardziej warto wykonać badanie genetyczne na celiakię.
Jednym z objawów celiakii mogą też być przypadkowo wykryte podwyższone próby wątrobowe (ALT, AST) bez jasnej przyczyny.² ⁴
Czym jest celiakia?
Celiakia to nie zwykła nietolerancja glutenu ale przewlekła choroba autoimmunologiczna: układ odpornościowy reaguje nieprawidłowo na gluten – białko obecne w pszenicy, życie i jęczmieniu – i przy okazji uszkadza kosmki jelita cienkiego.¹ ⁵
Kosmki jelitowe jelitowe są jak miękki dywan z drobnymi wypustkami – dzięki nim jelito ma ogromną powierzchnię wchłaniania. Gdy zanikają, jelito gorzej wchłania żelazo, wapń, witaminy i białko. A to właśnie z jelita cienkiego organizm bierze składniki do pracy krwi, kości, hormonów i układu nerwowego.¹ ² ³ ⁶ Dlatego też celiakia „odbija się” na funkcjonowaniu całego organizmu.
.
Zdrowe kosmki jelitowe
Prawidłowe wchłanianie do krwi
Uszkodzone kosmki jelitowe
Brak wchłaniania w celiakii
Schemat poglądowy. Proporcje i liczba kosmków nie odpowiadają rzeczywistym.
>
Do tego dochodzi jeszcze przewlekły stan zapalny – „tocząca” się bitwa powoduje, że organizm musi skierować „wszystkie siły” tam, gdzie uważa, że są teraz najpotrzebniejsze.
Jaka jest przyczyna celiakii?
Samo spożywanie glutenu nie wystarczy do rozwoju celiakii. Aby ta choroba wystąpiła potrzebne są trzy rzeczy: geny odpowiedzialne za jej rozwój (dokładnie warianty HLA-DQ2 i HLA-DQ8), gluten oraz czynnik środowiskowy, który „aktywuje” chorobę.
Tym czynnikiem środowiskowym może być stres, infekcje wirusowe, zmiany w składzie flory bakteryjnej jelit, czy zmiany hormonalne w przebiegu ciąży.
I choć geny masz od urodzenia, a gluten jesz od dziecka, celiakia potrafi ujawnić się w wieku 30, 50 czy 70 lat. Wtedy, kiedy pojawi się jakiś „zapalnik”.
>
Kompleksowy test genetyczny na celiakię
Próbka
Wymaz z policzka pobierzesz łatwo w domu
Zakres
Kompleksowy zakres: HLA DQ2.2, DQ2.5 i DQ8
Czas
Wynik do 7 dni roboczych
Dieta
Zalecenia dietetyczne i przykładowy jadłospis do każdego wyniku pozytywnego.
Najlepiej oceniane laboratorium
Sprawdź opinie w GoogleUczestniczymy w programie kontroli jakości
Cena badania
327 zł
Darmowa wysyłka i odbiór, kurier/paczkomat
Twoja próbka jest ubezpieczona
Zapłać później z PayPo albo rozłóż płatność na raty 0%.
Zamawiam testDlaczego same geny nie wystarczą do rozwoju celiakii i dlaczego mimo to warto je zbadać?
Obecność genów nie oznacza choroby. Warianty HLA-DQ2 lub HLA-DQ8 ma około 30- 40% osób populacji europejskiej. Większość z nich prawdopodobnie nigdy nie zachoruje, bo nie wystąpi u nich czynnik aktywujący chorobę.
Wiele osób w tym momencie myśli: „skoro badanie genetyczne nie potwierdzi celiakii, to po co je robić?”
Bo badanie genetyczne wykonujesz raz na całe życie. Geny się nie zmieniają. Możesz więc jednym badaniem wykluczyć celiakię praktycznie w 100% – nie tylko dziś ale też w przyszłości.
Co to oznacza dla Ciebie? Nie musisz wracać diagnostyki celiakii przy każdym nawrocie objawów. Kiedy za trzy lata znowu pojawi się zmęczenie, anemia albo wzdęcia, będziesz wiedzieć, że akurat tej przyczyny szukać nie trzeba, i szybciej znajdziesz właściwą.
Wynik dodatni pozwala uniknąć poważnych konsekwencji tylko dlatego, że w porę zdiagnozujesz celiakię. Jeśli kiedykolwiek pojawią się objawy, nawet nietypowe, wiesz, że masz predyspozycję i od razu robisz badanie przeciwciał, zamiast miesiącami krążyć między gastrologiem, hematologiem i endokrynologiem.
Jakie są objawy celiakii ze strony układu pokarmowego?
Jelitowe objawy celiakii są najbardziej znane, ale nie występują u każdego:² ³ ⁶ Częściej występują u dzieci niż u osób dorosłych.
- przewlekła biegunka lub luźne, tłuszczowe, obfite stolce, refluks
- ból brzucha, wzdęcia, nadmierne gazy, przelewanie w jelitach,
- nudności, wymioty,
- utrata masy ciała, brak apetytu.
Czy celiakia może dawać zaparcia?
Tak. Wiele osób myśli: „nie mam biegunek, więc to na pewno nie celiakia” – i to błąd. Przewlekłe zaparcia, zwłaszcza z bólami brzucha, niedoborami, niską masą ciała lub zmęczeniem, również mogą być objawem celiakii, u dzieci i u dorosłych.² ³ ⁶
Celiakia potrafi też latami przypominać zespół jelita drażliwego. Jeśli przy „jelicie drażliwym” pojawia się anemia albo niedobory – warto rozważyć diagnostykę celiakii.² ³ ⁴
Kto powinien rozważyć badanie na celiakię?
Badanie na celiakię w szczególności warto wykonać jeśli:
- w Twojej rodzinie już ktoś ma celiakię,
- masz inne choroby autoimmunologiczne – np. Hashimoto, alergie, cukrzyce typu I itp.,
- masz różne objawy i nie możesz znaleźć ich przyczyny,
- przewlekłe biegunki, zaparcia, bóle brzucha lub wzdęcia bez jasnej przyczyny,
- masz rozpoznanie „jelita drażliwego”, które nie tłumaczy wszystkiego,
- masz anemię z niedoboru żelaza, niska ferrytyna, przewlekłe zmęczenie,
- masz nawracające afty, ubytki szkliwa, choroba Duhringa,
- masz osteopenie lub osteoporozę (zwłaszcza w młodym wieku),
- borykasz się z niewyjaśnioną niepłodnością lub nawracającymi promienieniami,
- masz podwyższone enzymy wątrobowe bez przyczyny.
Jakie badanie na celiakię wykonać? Dlaczego warto zacząć od genów?
Do rozwoju celiakii konieczna jest predyspozycja genetyczna – warianty HLA-DQ2 (DQ2.2, DQ2.5) lub HLA-DQ8. Występują one u zdecydowanej większości chorych i uznaje się je za konieczne do wystąpienia choroby.¹ ⁵ ¹¹ Innymi słowy – bez genów, nie zachorujesz na celiakię.
Badania na celiakię mają różne zastosowanie:
- Badanie przeciwciał (anty-tTG IgA + całkowite IgA) – pokazuje, czy choroba jest aktywna teraz. Może celiakię potwierdzić, ale jej nie wykluczy – nie każdy chory wytwarza przeciwciała, a wynik zaburza dieta bezglutenowa.³ ⁵ Jeśli więc jesteś na diecie bezglutenowej to badanie nie da Ci informacji, czy celiakia, jest u Ciebie aktywna.
- Badanie genetyczne HLA-DQ2/DQ8 nie potwierdzi aktywnej choroby, ale jako jedyne może celiakię niemal w 100% wykluczyć. Wykonujesz je raz w życiu, a dieta – bezglutenowa czy zwykła – nie ma wpływu na wynik.¹ ² ³ ⁵
Ujemny wynik genetyczny zamyka temat celiakii raz na zawsze – bez powtarzania kosztownych badań przeciwciał przy każdym nawrocie objawów.
Dwa badania na celiakie – dwie różne odpowiedzi
Badanie przeciwciał
anty-tTG IgA + całkowite IgA
Czy może wykluczyć celiakię?
Nie
ujemny wynik nie zamyka tematu
Czy potwierdza aktywną chorobę?
Tak
pokazuje, czy choroba toczy się teraz
Czy dieta bezglutenowa wpływa na wynik?
Tak
na diecie wynik może wyjść prawidłowy mimo choroby
Jak często trzeba powtarzać?
Przy każdej kontroli
wynik opisuje stan z dnia badania
Badanie genetyczne
HLA-DQ2.2, HLA-DQ2.5, HLA-DQ8
raz w życiu
Czy może wykluczyć celiakię?
Tak, niemal w 100%
przy braku genów choroba praktycznie nie może się rozwinąć
Czy potwierdza aktywną chorobę?
Nie
wskazuje predyspozycję, nie rozpoznanie
Czy dieta bezglutenowa wpływa na wynik?
Nie
geny są takie same na każdej diecie
Jak często trzeba powtarzać?
Raz w życiu
wynik jest ważny na zawsze
Masz objawy? Nie odstawiaj glutenu „na próbę”
To najczęstszy błąd przed diagnostyką. Większość badań w kierunku celiakii sprawdza, jak organizm reaguje na gluten – gdy go odstawisz, przeciwciała spadają, jelito się częściowo regeneruje i wyniki mogą wyjść prawidłowe mimo choroby. Dieta „na próbę” daje fałszywe poczucie bezpieczeństwa albo wymusza później nieprzyjemny „powrót do glutenu” przed badaniami.
Jedyne badanie, na które dieta bezglutenowa nie ma żadnego wpływu, to badanie genetyczne. Dlatego dobra kolejność brzmi: najpierw badania i konsultacja z lekarzem, dopiero potem – jeśli celiakia się potwierdzi – ścisła dieta bezglutenowa.
Jeśli już jesteś na diecie bezglutenowej i nie chcesz wracać do glutenu – badanie genetyczne to jedyne, które nadal możesz wiarygodnie wykonać.
Czy celiakia wywołuje nietolerancję laktozy?
Tak celiakia może być powodem nietolerancji laktozy. Laktaza, enzym trawiący cukier mleczny, powstaje na samych szczytach kosmków jelitowych. A to dokładnie ta część jelita, którą celiakia niszczy w pierwszej kolejności. Gdy kosmki zanikają, znika też „fabryka” laktazy i pojawia się wtórna nietolerancja laktozy.
Możesz wtedy odczuwać:
- wzdęcia,
- przelewanie w brzuchu,
- biegunkę po mleku,
Te objawy mogą się pojawić pomimo, że jeszcze niedawno nabiał nie robił żadnego problemu.²² Ta postać jest zwykle przejściowa. To znaczy, że kiedy dieta bezglutenowa pozwoli kosmkom się zregenerować, tolerancja laktozy często wraca.
Nietolerancja laktozy nie zawsze jest wynikiem celiakii
Jest jednak i druga strona medalu. Około 30% dorosłych w Polsce ma zapisaną w genach tzw. hipolaktazję typu dorosłego – pierwotną, trwałą postać nietolerancji laktozy, niezwiązaną z celiakią.²¹ ²²
U tych osób aktywność laktazy naturalnie spada z wiekiem:
- w dzieciństwie mleko nie szkodziło wcale,
- a po dwudziestce czy trzydziestce organizm toleruje go coraz mniej.
To dlatego ktoś może „nagle” przestać znosić kawę z mlekiem, choć z jelitami wszystko jest w porządku.
W praktyce oznacza to, że objawy po nabiale mogą mieć u Ciebie dwie zupełnie różne przyczyny- uszkodzone przez celiakię kosmki albo geny sterujące laktazą. Każda z nich wymaga innego postępowania.
Przy wtórnej nietolerancji problemem jest gluten, nie mleko; przy pierwotnej odwrotnie. Dlatego gdy dolegliwości brzuszne każą myśleć i o glutenie, i o laktozie, ma sens sprawdzenie obu predyspozycji z jednej próbki – tym bardziej, że w pakiecie oba badania genetyczne wykonasz dużo taniej.
Biegunka po mleku nie rozstrzyga, czy winowajcą jest laktoza, czy gluten. Rozstrzygają badania.
Wybierz badanie genetycznetest genetyczny
dla siebie
Test genetyczny na celiakię
Nietolerancja glutenu
Zakres badania
HLA DQ2.2, HLA DQ2.5, HLA DQ8
celiakia
LCT 13910, LCT 22018
nietolerancja laktozy
Wymaz z policzka pobierzesz łatwo w domu
Wynik do 7 dni roboczych
Zalecenia dietetyczne i jadłospis do wyniku pozytywnego
Cena badania
327 zł
Dostawa i odbiór w cenie, kurier/paczkomat
Ubezpieczenie próbki w cenie
Wybieram tylko celiakięPakiet „Zdrowe jelita”
Nietolerancja glutenu i laktozy
Zakres badania
HLA DQ2.2, HLA DQ2.5, HLA DQ8
celiakia
LCT 13910, LCT 22018
nietolerancja laktozy
Wymaz z policzka pobierzesz łatwo w domu
Wynik w 7-10 dni roboczych
Zalecenia dietetyczne i jadłospis do wyniku pozytywnego
Cena pakietu
554 zł
zamiast 654 zł
Oszczędzasz
100 zł
Dostawa i odbiór w cenie, kurier/paczkomat
Ubezpieczenie próbki w cenie
Najlepiej oceniane laboratorium
Międzynarodowa kontrola jakości
Dlaczego u małych dzieci badanie przeciwciał może nie wykryć celiakii?
U niemowląt i małych dzieci diagnostyka celiakii jest trudniejsza niż u dorosłych. Przeciwciała, których szukają badania z krwi, muszą się najpierw „wytworzyć” potrzebują czasu i kontaktu organizmu z glutenem. U dziecka, które dopiero niedawno zaczęło jeść produkty z glutenem, choroba mogła jeszcze nie zdążyć „uruchomić” produkcji przeciwciał – a wtedy wynik wychodzi prawidłowy, choć celiakia może rozwinąć się później.²³
Dodatkowo u dzieci poniżej 2. roku życia standardowe testy przeciwciał bywają mniej wiarygodne. Z metaanalizy wynika, że bez poszerzenia diagnostyki część najmłodszych dzieci z wczesną celiakią pozostaje niezdiagnozowana.²³ W praktyce oznacza to, że u dziecka z grupy ryzyka jeden prawidłowy wynik przeciwciał niczego nie zamyka i badanie trzeba co jakiś czas powtarzać.³ ⁹
Czy badanie genetyczne jest pewne w przypadku małych dzieci?
Tak, badanie genetyczne da wiarygodny wynik już od pierwszej doby życia.
Warianty HLA-DQ2 i HLA-DQ8 są obecne od urodzenia i nie zmieniają się przez całe życie. Można je oznaczyć u dziecka w każdym wieku, niezależnie od tego, czy je już gluten, ile go je i jak długo. Co ważne bezbolesna próbka – wymaz z policzka jest łatwa w pobraniu.
Wynik badania genetycznego porządkuje dalszą opiekę w obie strony:
- brak genów oznacza, że celiakia praktycznie dziecku nie grozi i można je oszczędzić przed cyklicznym kłuciem oraz badaniami przeciwciał w przyszłości;
- obecność genów mówi, że dziecko wymaga czujności – i wtedy okresowe badania przeciwciał, ustalone z pediatrą lub gastroenterologiem, mają pełny sens.²⁴ ⁹
To szczególnie ważne w rodzinach, w których celiakię ma rodzic lub rodzeństwo, oraz u dzieci z cukrzycą typu 1 lub chorobą tarczycy, czyli tam, gdzie pytanie „badać czy nie badać?” wraca przy każdej infekcji, słabszym przybieraniu na wadze czy bólach brzucha.⁸ ⁹ Jedno badanie genów rozstrzyga, czy to pytanie w ogóle trzeba sobie zadawać.
Co grozi przy nieleczonej celiakii?
Nieleczona celiakia po cichu uszkadza jelito – nawet gdy objawy są łagodne. Z czasem pogłębiają się niedobory żelaza, kwasu foliowego, witamin B12 i D oraz wapnia, co sprzyja anemii, osteoporozie, a u dzieci zaburzeniom wzrastania i dojrzewania. Wieloletni, niekontrolowany stan zapalny jelita może zwiększać ryzyko nowotworów układu pokarmowego, głównie chłoniaków.
Właściwa diagnostyka i dieta bezglutenowa zatrzymują uszkadzanie jelita. Im wcześniej wiesz, tym mniej choroba zdąży „zabrać”.
„Nieleczona celiakia, czyli nieprzestrzeganie ścisłej diety bezglutenowej, prowadzi do niebezpiecznych powikłań zdrowotnych. Należą do nich m.in. nowotwory układu pokarmowego, głównie chłoniaki. Celiakia jest chorobą prowadzącą do zaniku kosmków jelitowych, małych wypustek w jelicie cienkim, które odpowiadają za wchłanianie składników odżywczych z pożywienia, suplementów, a nawet leków.”
Kiedy badanie genetyczne nie wystarczy?
Uczciwie mówimy – badanie genów nie odpowiada na wszystkie pytania. Jeśli wynik jest dodatni, do potwierdzenia aktywnej choroby potrzebne są kolejne kroki:
- przede wszystkim badanie przeciwciał anty-tTG IgA (z całkowitym IgA),
- a czasem dalsza diagnostyka u gastroenterologa – biopsja jelita.³ ⁵
Dlatego do dodatniego wyniku dołączamy bezpłatne zalecenia lekarskie i dietetyczne – nie zostajesz z kartką i pytaniem „co teraz?”.
Najczęściej zadawane pytania dotyczące objawów na celiakię
Źródła:
- Doyle J.B., Silvester J., Ludvigsson J.F., Lebwohl B. Advances in the pathophysiology, diagnosis, and management of celiac disease. BMJ, 2025;391:e081353. DOI: 10.1136/bmj-2024-081353.
- Singh P., Singh A.D., Ahuja V., Makharia G.K. Who to screen and how to screen for celiac disease. World Journal of Gastroenterology, 2022;28(32):4493–4507. DOI: 10.3748/wjg.v28.i32.4493.
- Naredi Scherman M., Melin J., Agardh D. Celiac disease screening in children: evaluating the evidence, benefits, and challenges. Frontiers in Pediatrics, 2025;13:1562073. DOI: 10.3389/fped.2025.1562073.
Zingone F., Bai J.C., Cellier C., Ludvigsson J.F. Celiac Disease-Related Conditions: Who to Test? Gastroenterology, 2024;167:64–78. DOI: 10.1053/j.gastro.2024.02.044. - Kowalski M.K., Domżał-Magrowska D., Małecka-Wojciesko E. Evaluation of the Frequency of HLA-DQ2/DQ8 Genes Among Patients with Celiac Disease and Those on a Gluten-Free Diet. Foods, 2025;14(2):298. DOI: 10.3390/foods14020298.
- Kowalski M.K., Domżał-Magrowska D., Małecka-Wojciesko E. Celiac Disease — Narrative Review on Progress in Celiac Disease. Foods, 2025;14(6):959. DOI: 10.3390/foods14060959.
- Tarancon-Diez L. i wsp. The hidden link between iron deficiency and celiac disease: a clinical perspective. Frontiers in Immunology, 2026;17:1744005. DOI: 10.3389/fimmu.2026.1744005.
- D’Ambrosio T. i wsp. A systematic review of guidelines on screening for celiac disease in children with thyroid disease and vice versa. Frontiers in Pediatrics, 2025;13:1538409. DOI: 10.3389/fped.2025.1538409.
- Meijer C.R. i wsp. Prediction Models for Celiac Disease Development in Children From High-Risk Families: Data From the PreventCD Cohort. Gastroenterology, 2022;163(2):426–436. DOI: 10.1053/j.gastro.2022.04.030.
- Sas K., Zieliński D., Piegza M. Objawy depresyjne i lękowe u chorych na celiakię — współwystępowanie i wzajemne zależności. Psychiatria Polska, 2026;60(2):293–307. DOI: 10.12740/PP/OnlineFirst/203065.
- Shamraiz I. i wsp. Human Leukocyte Antigen (HLA) DQ2 and DQ8 Haplotypes in Children with Celiac Disease. Pakistan Armed Forces Medical Journal, 2025;75(1):199–204. DOI: 10.51253/pafmj.v75i1.10651.
- Strawińska A., Wydro M., Grotowska M., Łukasiewicz M. Review of celiac disease in the pediatric population. Quality in Sport, 2025;37:57703. DOI: 10.12775/QS.2025.37.57703.
- Singh A.D., Singh P., Farooqui N., Strand T.A., Ahuja V., Makharia G.K. Prevalence of celiac disease in patients with short stature: a systematic review and meta-analysis. Journal of Gastroenterology and Hepatology, 2021;36(1):44–54. DOI: 10.1111/jgh.15167.
- Mearns E.S., Taylor A., Thomas Craig K.J. i wsp. Neurological manifestations of neuropathy and ataxia in celiac disease: a systematic review. Nutrients, 2019;11(2):380. DOI: 10.3390/nu11020380.
- Mahadev S., Laszkowska M., Sundström J. i wsp. Prevalence of celiac disease in patients with iron deficiency anemia — a systematic review with meta-analysis. Gastroenterology, 2018;155(2):374–382. DOI: 10.1053/j.gastro.2018.04.016.
- Bergamaschi G., Markopoulos K., Albertini R. i wsp. Anemia of chronic disease and defective erythropoietin production in patients with celiac disease. Haematologica, 2008;93(12):1785–1791. DOI: 10.3324/haematol.13255.
- Ocagli H., Monachesi C., Berti G., Baldi I., Zingone F., Canova C. Dermatitis herpetiformis in celiac disease: a systematic review and meta-analysis. United European Gastroenterology Journal, 2026;14(6):e70259. DOI: 10.1002/ueg2.70259.
- Boguszewski M.C., Cardoso-Demartini A., Geiger Frey M.C., Celli A. Celiac disease, short stature and growth hormone deficiency. Translational Gastrointestinal Cancer, 2015;4(1):69–75. DOI: 10.3978/j.issn.2224-4778.2014.07.04.
- Giuffrè M. i wsp. Celiac Disease and Neurological Manifestations: From Gluten to Neuroinflammation. International Journal of Molecular Sciences, 2022;23(24):15564. DOI: 10.3390/ijms232415564.
- Zdrojewicz Z., Zyskowska K., Wasiuk S. Laktoza zawarta w lekach a nietolerancja laktozy — fakty i mity. Pediatria i Medycyna Rodzinna, 2018;14(3):261–266. DOI: 10.15557/PiMR.2018.0028.
- Medycyna Praktyczna: Jakie wyróżnia się postaci pierwotnego niedoboru laktazy? Jak często zaburzenia te występują w Polsce? Serwis mp.pl, dział gastroenterologia dziecięca (dostęp: wrzesień 2026).
- Sbravati F. i wsp. Diagnostic Accuracy of IgA Anti-Transglutaminase and IgG Anti-Deamidated Gliadin for Diagnosis of Celiac Disease in Children under Two Years of Age: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients, 2022;14(1):7. DOI: 10.3390/nu14010007.
- Joudeh A.-M. i wsp. Accuracy of Serological Screening for the Diagnosis of Celiac Disease in Type 1 Diabetes Children. Medicina (Kaunas), 2023;59(8):1400. DOI: 10.3390/medicina59081400.
Treści na tej stronie zostały przygotowane przez zespół specjalistów laboratorium testDNA, które od ponad 20 lat zajmuje się badaniami DNA w Polsce. Naszą misją jest dostarczanie pacjentom rzetelnych informacji oraz nowoczesnych rozwiązań diagnostycznych.
W pracach nad materiałami edukacyjnymi uczestniczą lekarze, diagności laboratoryjni oraz konsultanci medyczni, którzy na co dzień wspierają kobiety po poronieniach i pary zmagające się z niepłodnością. Dzięki temu masz większą pewność, że informacje, które czytasz, są oparte na aktualnej wiedzy medycznej i praktyce klinicznej.
