Analiza statystyczna – dlaczego jest tak ważnym elementem każdego testu na ojcostwo?

Odpowia­da ekspert – mgr Bar­bara Proku­rat, biotech­nolog, dyrek­tor ds. oper­a­cyjnych testD­NA Lab­o­ra­to­ri­um Sp. z o.o.


Dzięki analizie statystycznej wynik testu na ojcostwo jest pewny i jednoznaczny

Anal­iza statysty­cz­na zwięk­sza również wartość dowodu z bada­nia. Tak naprawdę dopiero anal­iza statysty­cz­na pozwala określić, jak bard­zo praw­dopodob­ne jest, że konkret­ny mężczyz­na jest bio­log­icznym ojcem konkret­nego dziec­ka. Co to właś­ci­wie oznacza?

Testy na ojcostwo opierają się na analizie prawdopodobieństwa

Pod­czas bada­nia ojcost­wa lab­o­ra­to­ri­um usta­la, jak bard­zo praw­dopodob­ne jest, że konkret­ny mężczyz­na jest bio­log­icznym ojcem konkret­nego dziec­ka w porów­na­niu z sytu­acją, kiedy mógł­by nim być zupełnie inny, przy­pad­kowy mężczyz­na.

Samo ustalenie profilu genetycznego nie wystarczy do pewnego ustalenia ojcostwa

Na pod­staw­ie próbek dostar­c­zonych przez pac­jen­ta lab­o­ra­to­ri­um usta­la pro­file gene­ty­czne wszys­t­kich uczest­ników bada­nia. Taki pro­fil skła­da się z 24 mark­erów gene­ty­cznych, odpowiada­ją­cych konkret­nym miejs­com na DNA. Każde­mu markerowi przyp­isana jest nazwa i dwie licz­by (np. CSF1PO 10, 11), z których jed­ną dziecko dziedz­iczny po matce, a drugą po ojcu. Samo ustal­e­nie pro­fili gene­ty­cznych nie wystar­czy jed­nak do pewnego ustal­e­nia ojcost­wa. Trze­ba je jeszcze ocenić pod wzglę­dem statysty­cznym.

Jak oblicza się prawdopodobieństwo ojcostwa?

Do oblicza­nia praw­dopodobieńst­wa ojcost­wa uży­wa się spec­jal­nych wskaźników, tzw. indek­su ojcost­wa (ang. pater­ni­ty index). Teo­re­ty­cznie praw­dopodobieńst­wo ojcost­wa da się obliczyć ręcznie. Zaj­mu­je to jed­nak bard­zo dużo cza­su i wiąże się z ryzykiem błę­du ze strony człowieka. Dlat­ego pro­ces ten został całkowicie zau­tomaty­zowany. testD­NA Lab­o­ra­to­ri­um Sp. z o.o. korzys­ta z włas­nego, autorskiego opro­gramowa­nia. Opro­gramowanie to zostało oparte na algo­ryt­mie guru anal­iz statysty­cznych Charlesa H. Bren­nera, udoskon­alonym jed­nak i uzu­pełnionym o dodatkowe opc­je. Dzię­ki temu lab­o­ra­to­ri­um potrafi pewnie ustal­ić ojcost­wo nawet w najbardziej skom­p­likowanych sytu­ac­jach.

 

Lab­o­ra­to­ri­um korzys­ta również ze spec­jal­nych baz danych. Zaw­ier­a­ją one infor­ma­c­je o częs­totli­woś­ci wys­tępowa­nia konkret­nego allelu w danej pop­u­lacji. Licz­by przy­porząd­kowane każde­mu markerowi wys­tępu­ją bowiem w pop­u­lacji określoną ilość razy. Infor­ma­c­je wyciąg­nięte z bazy postaw­iane są potem pod wzór matem­aty­czny i na tej pod­staw­ie lab­o­ra­to­ri­um wylicza pro­cen­towe praw­dopodobieńst­wo ojcost­wa. Początkowo jest ono obliczane dla każdego mark­era osob­no, a w następ­nym kroku łącznie dla wszys­t­kich 24 mark­erów.

Badanie DNA – pozwala potwierdzić ojcostwo na ponad 99, 9999%…

…oraz wyk­luczyć je na 100%. Od razu nasuwa się pytanie, dlaczego badanie DNA nie potwierdza ojcost­wa na 100%, sko­ro jest takie pewne. Wyni­ka to z założe­nia, że w danej pop­u­lacji mogą pojaw­ić się 2 oso­by, które będą miały taki sam pro­fil gene­ty­czny, pomi­mo że nie będą je łączyły żadne bio­log­iczne więzi. Szansa na to jest oczy­wiś­cie bliska zeru, szczegól­nie przy praw­dopodobieńst­wie ojcost­wa się­ga­ją­cym pon­ad 99,9999%. Niem­niej jed­nak nie moż­na całkowicie jej wyk­luczyć. Trze­ba jed­nak zaz­naczyć, że jest to wynik uznawany przez Pol­skie Towarzyst­wo Medy­cyny Sądowej i Krymi­nologii za pewny.

 

W gene­tyce sądowej określa się go nawet mianem „praw­dopodobieńst­wa graniczącego z pewnoś­cią”. Warto dodać, że przy anal­izie 24 mark­erów gene­ty­cznych (a nie stan­dar­d­owych 16) rzad­ko kiedy lab­o­ra­to­ri­um otrzy­mu­je wynik z niższym praw­dopodobieńst­wem ojcost­wa. Dlat­ego też badanie DNA na więk­szej licz­bie mark­erów jest bard­zo ważne, zale­ca się je szczegól­nie w przy­pad­ku, gdy uczest­niczą w nim tylko 2 oso­by – potenc­jal­ny ojciec z dzieck­iem.


 

mgr Bar­bara Proku­rat  z zawodu biotech­nolog. Stu­dia ukończyła w 2003 r. na Uni­w­er­syte­cie Wrocławskim ze spec­jal­iza­cją Gene­ty­ka Moleku­lar­na. Od 2012 r. pełni również rolę biegłego sądowego z zakre­su usta­la­nia ojcost­wa i pokrewieńst­wa bio­log­icznego w okręgu Sądu Okrę­gowego w Katow­icach. Reg­u­larnie opra­cowu­je eksper­tyzy na zlece­nie pol­s­kich sądów i proku­ratu­ry oraz policji.

 

Obec­nie zaj­mu­je stanowisko dyrek­to­ra ds. oper­a­cyjnych, nad­zoru­jąc uczest­nict­wo w wielu między­nar­o­dowych pro­gra­mach kon­troli jakoś­ci badań wykony­wanych przez testD­NA Lab­o­ra­to­ri­um Sp. z o.o. Jest także pełnomoc­nikiem zarzą­du obe­j­mu­ją­cym swoim zakre­sem przy­go­towanie i nadzór nad wdroże­niem Sys­te­mu Zarządza­nia Jakoś­cią wg normy PN-EN ISO/IEC 17025, reg­u­lu­jącej pracę lab­o­ra­toriów badaw­czych.

 

 

 

Zobacz inne porady tego eksper­ta: 

Dlaczego badanie ojcost­wa z próbek ślad­owych wyma­ga dużej pre­cyzji i doświad­czenia?
Co dzieje się z Państ­wa próbka­mi w lab­o­ra­to­ri­um?
Jakie infor­ma­c­je zaw­iera Państ­wa wynik tes­tu na ojcost­wo?
Dlaczego potwierdze­nie ojcost­wa następu­je zawsze z praw­dopodobieńst­wem 99,9999% a nie 100%?
Czy wynik pry­wat­nego tes­tu na ojcost­wo może być wyko­rzys­tany w sądzie?

 


Bezpłat­na roz­mowa Gwaran­tu­je­my indy­wid­u­alne pode­jś­cie do każdego pac­jen­ta
Pomoc 7 dni w tygod­niu: Pon-pt: 7:00 — 22:00 Week­endy i świę­ta: 9:00 — 21:00

mgr Aleksandra Kłudkowska

mgr Alek­san­dra Kłud­kows­ka

mgr Joanna Musiał

mgr Joan­na Musi­ał

mgr Emilia Mazur

mgr Emil­ia Mazur

mgr Klaudia Müller

mgr Klau­dia Müller

mgr Ewelina Czernachowska

mgr Eweli­na Czer­na­chows­ka

mgr Ewa Przeliorz

mgr Ewa Prze­liorz