Alkaptonuria – przyczyny, objawy, leczenie


Alkaptonuria to rzadkie schorzenie genetyczne. Jest ona zaliczana do grupy chorób metabolicznych, ponieważ zaburza prawidłowe przetwarzanie kwasu homogentyzynowego. Choroba ta objawia się głównie poprzez zmiany skórne i ciemne zabarwienie moczu. Alkaptonuria nie zagraża więc zdrowiu i życiu chorego, ale może znacznie obniżyć jego komfort. Pacjentowi funkcjonowanie może ułatwić jedynie odpowiednio dobrana terapia.
Alkaptonuria – choroba czarnego moczu
Spis treści
Alkaptonuria to rzadka choroba metaboliczna. Nazywana jest ona także chorobą czarnego moczu. Alkaptonurię diagnozuje się u jednej na 300 000 osób. Najczęściej jest ona rozpoznawana u obywateli Słowacji, Republiki Dominikańskiej oraz Indii. Z reguły chorują na nią mężczyźni, którzy zostali poczęci w wyniku kazirodztwa.
U pacjentów z alkaptonurią składniki pokarmowe nie mogą być prawidłowo przetwarzane z powodu niedoboru enzymu oksydazy homogentyzynianowej. Jest on niezbędny do rozkładu fenyloalaniny i tyrozyny. Są to aminokwasy, których rozkład jest potrzebny do utleniania kwasu homogentyzynowego. Na skutek alkaptonurii utlenienie nie jest możliwe, dlatego kwas ten zaczyna gromadzić się w różnych częściach organizmu chorego. Najczęściej nagromadza się on w tkankach skóry, chrząstkach stawowych, ścianach naczyń krwionośnych oraz kanalikach nerkowych.
Alkaptonuria – choroba genetyczna
Przyczyną alkaptonurii są czynniki genetyczne, a konkretnie mutacja w genie HDG. Jest to choroba dziedziczna, ale rozwija się jedynie u osób, które odziedziczyły ją zarówno po matce, jak i po ojcu. Otrzymując gen tylko od jednego rodzica, nie zachorujemy, ale będziemy nosicielami choroby. Oznacza to, że w przyszłości możemy przekazać ją swoim dzieciom. Taki sposób dziedziczenia nazywa się dziedziczeniem autosomalnym recesywnym.
Mutacja wywołująca alkaptonurię może powstać także spontanicznie. Jest to jednak niezwykle rzadka sytuacja.
Objawy alkaptonurii
Alkaptonuria objawia się w dość charakterystyczny sposób. Jej najbardziej rozpoznawalnym objawem jest ciemne zabarwienie moczu. Zauważyć możemy je już u noworodków. U starszych dzieci ciemne zabarwienie może przybrać również woskowina z uszu. Kolejne symptomy alkaptonurii zaczynają pojawiać się dopiero w życiu dorosłym, zwykle w czwartej dekadzie życia. Najczęściej pojawiają się:
• Żółtobrązowe lub ciemnobrązowe przebarwienia skórne na czole, czubku nosa, narządach rozrodczych oraz pod pachami.
• Ciemne zabarwienie twardówki, czyli białek oczu
• Zgrubienie na chrząstkach małżowin ustnych
• Ciemne zabarwienie paznokci u dłoni i stóp
• Ciemne zabarwienie potu
• Zmiany stawowe takie jak zwapnienie chrząstek stawowych czy zmiany zwyrodnieniowe
• Powiększenie gruczołu krokowego u mężczyzn
• Uszkodzenia ścięgien
• Uszkodzenia zastawek serca
• Bóle okolicy krzyżowo-lędźwiowej
• Niedosłuch, a nawet głuchota
• Zaburzenia funkcjonowania nerek
• Sztywność poranna, czyli uczucie zesztywnienia po dłuższym odpoczynku
• Zwapnienia w naczyniach krwionośnych
Alkaptonuria – badania
Alkaptonuria jest na tyle charakterystyczną chorobą, że jej diagnostyka z reguły nie stwarza większych problemów. Pacjenci przed postawieniem diagnozy muszą jednak wykonać trzy niezbędne badania:
• Badanie chromatografii gazowej – polega ono na sprawdzeniu, czy w moczu pacjenta znajduje się kwas homogentyzynowy.
• Badanie rentgenowskie kręgosłupa i stawów pacjenta
• Badanie genetyczne WES – test potwierdza obecność mutacji wywołującej alkaptonurię w genach pacjenta. Brak wykrytej mutacji całkowicie wyklucza chorobę.
Oferujemy trzy rodzaje badań WES:
Badanie WES STANDARD, BADANIE WES PREMIUM oraz BADANIE WES COMPLEX. Jaka jest różnica między tymi badaniami?
| Rodzaj próbki | krew | krew | krew/sucha kropla krwi |
| Konsultacja z genetykiem przed badaniem | |||
| Zmiany w eksonach | |||
| Zmiany w intronach | |||
| Zmiany CNV w ramach eksonu | |||
| Zmiany CNV w ramach intronów | |||
| Istotne klinicznie regulatorowe RNA | |||
| Zastępuje badanie mikromacierzy (aCGH) | |||
| Mutacje punktowe w mtDNA | |||
| Sprawdzenie wybranych mutacji dynamicznych (powiązanych z chorobami nerwowo-mięśniowymi i neurodegeneracyjnymi) | |||
| Możliwość rozszerzenia badania o raport wrażliwości na leki (farmakogentyka) | |||
| Raportowane zmiany patogenne, prawdopodobnie patogenne oraz VUS | |||
| Raportowane wariantów patogennych i potencjalnie patogennych, niezwiązanych ze wskazaniem do badania (secondary finding) | |||
| Badanie biochemiczne potwierdzające wykrytą chorobę metaboliczną (wybrane biomarkery) | |||
| Czas oczekiwania na wynik | 10 tygodni | 4-5 tygodni | 7-10 tygodni |
Cena: 6270zł | Cena: 6577 zł | Cena: 5587 zł | |
Standardowe badanie WES analizuje najlepiej poznaną część DNA pacjenta, czyli eksony. Poszukuje w nich niebezpiecznych zmian, które będzie można uznać za przyczynę objawów. Badanie WES jest bardzo precyzyjne – każdy gen jest sprawdzany kilkadziesiąt razy, aby mieć pewność co do jego budowy. Dzięki temu wynik jest wartościowy dla lekarza genetyka, który na jego podstawie może podstawić diagnozę danej choroby i zadecydować o dalszym leczeniu.
Badania WES PREMIUM oraz WES COMPLEX to badania WES o rozszerzonym zakresie. Oprócz zmian w eksonach sprawdzają dodatkowo zmiany w intronach.
Analiza dotyczy tylko tych zmian w intronach, których działanie jest dobrze poznane, opisane i mogą mieć znaczenie dla diagnozy pacjenta. Pomija się natomiast części intronów, których działania nauka na razie nie potrafi zinterpretować – takie informacje wprowadziłyby jedynie zamieszanie i utrudniły postawienie rozpoznania.
Test WES COMPLEX to innowacja na rynku badań diagnostycznych. Poza badaniem WES o najszerszym zakresie zawiera w sobie badanie biochemiczne, które pozwala sprawdzić wybrane enzymy i biomarkery. Na podstawie ich poziomu można stwierdzić, czy choroba rozwinęła się w organizmie oraz jakie jest jej zaawansowanie.


Bardzo ważnym aspektem podczas wyboru badania WES są certyfikaty, które posiada laboratorium wykonujące analizy. Dlaczego certyfikaty są tak istotne? Ponieważ świadczą o tym, że laboratorium stosuje procedury i wyśrubowane standardy, które zapewniają wiarygodność wyników. Dla pacjenta oznacza to po prostu pewność diagnozy i to, że nic nie zostało przeoczone.
Alkaptonuria – leczenie
Alkaptonurii nie da się wyleczyć. Możliwe jest jedynie leczenie objawowe, które złagodzi objawy choroby. Polega ono na stosowaniu preparatu NTBC, który zmniejsza produkcję kwasu homogentyzynowego. Oprócz tego zalecane jest stosowanie kwasu askorbinowego, czyli powszechnie znanej witaminy C. Pomocne może być także uczęszczanie na fizjoterapię, jeśli u pacjenta występują problemy ze stawami. Czasami pacjentom z alkaptonurią wszczepiane są implanty, ale dochodzi do tego jedynie w skrajnych przypadkach.
Najczęściej zadawane pytania
Treści na tej stronie zostały przygotowane przez zespół specjalistów laboratorium testDNA, które od ponad 20 lat zajmuje się badaniami DNA w Polsce. Naszą misją jest dostarczanie pacjentom rzetelnych informacji oraz nowoczesnych rozwiązań diagnostycznych.
W pracach nad materiałami edukacyjnymi uczestniczą lekarze, diagności laboratoryjni oraz konsultanci medyczni, którzy na co dzień wspierają kobiety po poronieniach i pary zmagające się z niepłodnością. Dzięki temu masz większą pewność, że informacje, które czytasz, są oparte na aktualnej wiedzy medycznej i praktyce klinicznej.





